Ναι στην ευρωπαϊκή πράσινη συμφωνία σημαίνει Ναι στην αύξηση της μεταλλευτικής παραγωγής

Η νέα πρόκληση για την προώθηση και εφαρμογή της λεγόμενης Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας (European Green Deal) μπορεί τελικά να αποβεί άσκηση επί χάρτου αν προηγούμενα δεν διασφαλιστούν οι ορυκτές πρώτες ύλες που χριεάζονται για την υλοποίηση της μέσα από την αξιοποίηση ευρωπαϊκών κοιτασματολογικών πηγών. Αυτό σημαίνει θεαματική αύξηση της εξορυκτικής και μεταλλευτικής δραστηριότητας που θα επιτρέψουν την βιομηχανική παραγωγή τεχνολογιών και προϊόντων που είναι απαραίτητα για μετάβαση στην πράσινη ενέργεια, όπως είναι οι μπαταρίες λιθίου, τα φωτοβολταϊκά, οι ανεμογεννήτριες. Στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος Έρευνας και Καινοτομίας "Ορίζοντας 2020" έχουν χρηματοδοτοθεί μέχρι τώρα έργα με συνολικό προϋπολογισμό ύψους περίπου 600 εκ ευρώ (αναμένεται να φθάσει στο 1 δισ στο τέλος του 2024) που έχουν παραδώσει νέες τεχνολογίες κοιτασματολογικής έρευνας και μεταλλευτικής παραγωγής, καινοτόμα προϊόντα και εξοπλισμό μεταλλείων, εμπλουτισμού και μεταλλουργίας, βέλτιστες και πρακτικές κυκλικής οικονομίας για την βιώσιμη εφαρμογή της αλυσίδας αξίας κάθε ορυκτής πρώτης ύλης και βιομηχανικής χρήσης ξεχωριστά, συμπεριλαμβανομένης της περιβαλλοντικής αποκατάστασης. Και όλα αυτά για να υπάρξει παραγωγική αξιοποίηση των πολλών ανεκμετάλλευτων κοιτασμάτων της Ευρώπης. Κάτι που φαίνεται πως ακόμη δεν έχει γίνει αντιληπτό ή αποφεύγεται πολιτικά από τον ευρωπαϊκό μηχανισμό λήψης αποφάσεων. Έτσι συνεχίζεται η αντιφατική τακτική σε όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης, από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μέχρι την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, που από την μια ισχυρίζονται μέσα από κείμενα και στρατηγικές, ότι η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία είναι μονόδρομος, και από την άλλη εμποδίζουν ή κρατούν παθητική στάση απέναντι στο άνοιγμα νέων μεταλλείων που είναι απαραίτητα για την πρακτική εφαρμογή της. Με τον τρόπο αυτό προτιμούν και επιλέγουν μάλλον να αντιγράφουν την επίσης το αντιφατικό και αλλοπρόσαλλο περιεχόμενο της περιρρέουσας ατζέντας διαφόρων ακτιβιστικών και άλλων ποπουλιστικών ομάδων, από την νέα βιομηχανική στρατηγική (Βιομηχανία 4.0) που λένε ότι υποστηρίζουν. Σε κάθε περίπτωση η εξίσωση Ναι στην Πράσινη Οικονομία και Όχι στα Μεταλλεία δεν υπάρχει περίπτωση να οδηγήσει την Ευρώπη στην βιώσιμη λύση που επικαλείται ότι αναζητεί και επιδιώκει.

Ο διαφορετικός δρόμος είναι επιλογή του σουηδικού λαού

Το έχω δει και αλλού και το έψαξα μια και μένω στη Στοκχόλμη. Δεν το βρήκα στα σουηδικά ΜΜΕ αν και διαβάζουμε και ακούμε πολλά περίεργα αυτή την εποχή. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορεί να έχει συμβεί όπως και πολλά αλλά που συμβαίνουν σε όλο τον κόσμο με αυτή την περίεργη κατάσταση που ζούμε σήμερα. Δεν ξέρω πόσα χρόνια έχει ο φίλος στη Σουηδία, αλλά έχω δει και τύχει εγώ προσωπικά, και ο αδελφός μου, αλλά και πολλοί φίλοι που γνωρίζω, τόσο καλής αντιμετώπισης από το σουηδικό σύστημα υγείας που θα πρέπει να υποστώ δεκάδες αρνητικά περιστατικά για να φτάσω στο σημείο με τόσο φανατισμό να κατακρίνω μια χώρα που ο λαός της και αυτοί που ζουν σε αυτήν είναι περήφανοι για το ανθρωποκεντρικό της πρόσωπο. Και αυτό που ξαφνιάζει είναι η τόση δημοσιότητα στα ελληνικά ΜΜΕ. Προφανώς είναι μια χαρά τώρα και έχει τον χρόνο να δίνει συνεντεύξεις για το μεγάλο κακό που του έκανε η Σουηδία. Και από ότι φαίνεται καθόλου αυθόρμητα αλλά μάλλον βάση σχεδίου.

Είμαστε εδώ προς το παρόν όλοι μας καλά και συνεχίζουμε με απόλυτη εμπιστοσύνη στις επιλογές της χώρας όπου ζούμε. Ο σουηδικός λαός και όλοι εμείς που βρισκόμαστε εδώ και είμαστε πολίτες αυτής της χώρας, στηρίζουμε την κυβέρνηση, που έχει μαζί της σύσσωμη την αντιπολίτευση, και τους αρμόδιους φορείς προστασίας της δημόσιας υγείας, με την τήρηση από την πλευρά μας των συστάσεων και μέτρων που αποφασίζονται. Αυτή είναι η ενδεδειγμένη επιλογή κάθε υπεύθυνου πολίτη σε αυτές τις περιστάσεις. Να λάβει κανείς επίσης υπόψη του ότι τα χαρακτηριστικά  μιας διαφορετικής κοινωνικής κουλτούρας στη Σουηδία.  Δυστυχώς ή ευτυχώς, τον σουηδικό λαό δεν είναι εύκολο να το κλείσεις σπίτι του με κάθε είδους «αστυνόμευση» απ'έξω. Είναι ώρα «μάχης» και ευθύνης λοιπόν για τον καθένα μας, και πιστεύω και για τον συμπατριώτη μας στον οποίο αναφέρεται το άρθρο σας. Γιατί είναι τουλάχιστον περίεργο το γεγονός ότι το περιστατικό που ισχυρίζεται ότι έζησε παίρνει την διάσταση που παίρνει στα ελληνικά ΜΜΕ. Αυτό που για μένα έχει σημασία είναι ότι χιλιάδες άνθρωποι έχουν βρει μέχρι τώρα θέση στΙς σουηδικές ΜΕΘ και ότι κοντά στο 80% βγαίνουν από αυτές θεραπευμένοι. Οι γιατροί είναι αυτοί που θα κρίνουν την σοβαρότητα της κατάστασης αυτών που νοσούν και όχι οι ίδιοι οι ασθενείς για τον εαυτό τους. Η συσπειρωμένη και επίμονη (αν και κάπως διαφορετική) προσπάθεια πολιτών, αρμόδιων υπηρεσιών και νοσηλευτικού προσωπικού για το καλύτερο δυνατόν αποτέλεσμα συνεχίζεται και στη Σουηδία, όπως και σε όλο τον πλανήτη. 

Διακρίνω γενικότερα μια αρνητικότητα ως προς την σουηδική διαχείριση των πραγμάτων που δεν έχει σχέση ούτε ταιριάζει με την υποστήριξη που παρέχει συσπειρωμένος ο σουηδικός λαός σε κυβέρνηση, με σύσσωμη κοντά της όλη την αντιπολίτευση, και σε αρμόδιες υπηρεσίες προστασίας της δημόσιας υγείας. Είμαστε όλοι προς το παρόν μια χαρά και ξέρουμε ότι εφόσον χρειαστεί θα έχουμε την καλύτερη δυνατή νοσοκομειακή και ιατρική θεραπεία, όπως πάντα!

Η Σουηδία δίνει τον δικό της ανθρωποκεντρικό αγώνα

Λέγονται τόσα πολλά που δεν ξέρω από που να αρχίσω, με την θεματολογία που ο καθένας βάζει στην ατζέντα του να αλλλάζΕΙ από μέρα σε μέρα. Κατηγορείται λοιπόν η Σουηδία ότι βάζει την οικονομία πριν από τους ανθρώπους. Πιο ηλίθιο πράγμα δεν έχω ακούσει. Η οικονομία της χώρας βρίσκεται σήμερα σε ελεύθερη πτώση, με ιστορικές επιχειρήσεις να κλέινουν, με πάνω από 100 000 νέους ανέργους (αυτοί που είναι δηλωμένοι) και την κυβέρνηση με οικονομικά μέτρα να προσπαθεί να διαχειριστεί με τον κάλυτερο τρόπο την κατάσταση. Κάποιος άλλος αμολήθηκε στα ελληνικά ΜΜΕ ισχυριζόμενος ότι δεν τον έδιναν σημασία όταν είχε 39,5 πυρετό. Έχω δει και τύχει εγώ προσωπικά, και ο αδελφός μου, αλλά και πολλοί φίλοι που γνωρίζω, τόσο καλής αντιμετώπισης από το σουηδικό σύστημα υγείας που θα πρέπει να υποστώ δεκάδες αρνητικά περιστατικά για να φτάσω στο σημείο με τόσο φανατισμό να κατακρίνω μια χώρα που ο λαός της και αυτοί που ζουν σε αυτήν είναι περήφανοι για το ανθρωποκεντρικό της πρόσωπο. Και αυτό που ξαφνιάζει είναι η τόση δημοσιότητα στα ελληνικά ΜΜΕ. Προφανώς είναι μια χαρά τώρα και έχει τον χρόνο να δίνει συνεντεύξεις για το μεγάλο κακό που του έκανε η Σουηδία. Και από ότι φαίνεται καθόλου αυθόρμητα αλλά μάλλον βάση σχεδίου. Τώρα αυτή η ιστορία με τους 70ρηδες και τις ΜΕΘ. Αυτή τη στιγμή παρά την πίεση που δέχεται το συστημα υγείας υπάρχουν ακόμη πολλές διαθέσιμες θέσεις ΜΕΘ και όλοι που χρειάζονται εντατική θεραπεία την έχουν. Υπήρξε ένα ερώτημα από ιατρικές ομάδες για την περίπτωση πολύ έκτακτων καταστάσεων (extraordinary conditions) και συνθηκών της υψηλότερης κατηγορίας λήψης μέτρων, όπως για παράδειγμα όταν έχουν στη διάθεση τους 10 ΜΕΘ και 15 ασθενείς που χρειάζονται εντατική περίθαλψη. Είπαν λοιπόν οι γιατροί ότι δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή κάποιο πρωτόκολλο για τον τρόπο που θα αντιμετωπίσουν μια τέτοια κατάσταση. Το πανεπιστημιακό νοσοκομείο ΚΑΡΟΛΙΝΣΚΑ, εξέδωσε ένα υποστηρικτικό έντυπο/έγγραφο (supporting document) βάση του οποίου οι ιατρικές ομάδες θα μπορούσαν να λειτουργούν κατά βούληση. Στο περιεχόμενο του εγγράφου προτείνονται κάποιες οδηγίες που περισσότερο συνδέονται με την δυνατότητα των ασθενών, βαση κυρίως υποκείμενων ασθενειών και λιγλοτερο ηλικίας, να υποστούν τόσο το βάρος μιας μηχανικής θεραπείας σε σχέση και με το προσδοκώμενο. Όλα αυτά βέβαια με διαφάνεια και υπόψη όλων των Σουηδών πολιτών, αλλά και στο πλαίσιο συζητήσεων και διαφορετικών απόψεων που βλέπουν την δημοσιότητα στα ΜΜΕ. Παρόμοια διλήμματα και προβληματισμούς αντιμετωπίζουν οι γιατροί στα νοσοκομεία όλων των χωρών, απλά μερικοί τα κρύβουν και κάποια στιγμή μαθαίνουμε μόνο το αποτέλεσμα. Να λάβει κανείς επίσης υπόψη του τα χαρακτηριστικά μιας διαφορετικής κοινωνικής κουλτούρας στη Σουηδία. Δυστυχώς ή ευτυχώς, τον σουηδικό λαό δεν είναι εύκολο να το κλείσεις σπίτι του με κάθε είδους «αστυνόμευση» απ'έξω. Παρόλα αυτά τα μέτρα δεν διαφέρουν πολύ από τα μέτρα που εφαρμόζονται αλλού απλά στηρίζονται περισσότερο στην υπευθυνότητα και την εμπιστοσύνη που υπάρχουν στους πολίτες. Για αυτό είναι με την μορφή συμβουλευτικών συστάσεων, όπως όταν είσαι πάνω από 70 μένεις σπίτι, αν έχεις υποψία συμπτώματος μένεις 15 συν 2 μέρες στο σπίτι, αποφεύγεις τις κοντινές κοινωνικές επαφές, δεν παίρνεις μαζικά μέσα μεταφοράς και άλλα, αλλά και απαγορευτικά μέτρα όπως τα πανεπιστήμια και γυμνάσια είναι κλειστά, δεν επιτρέπονται οι επισκέψεις σε γηροκομεία, στα εστιατόρια τα τραπέζια θα είναι σε ασφαλή απόσταση μεταξύ τους, τα δημοτικά σχολεία, νηπιαγωγεία και παιδικοί σταθμοί παραμένουν ανοικτοί αλλά δίνετια στι δικαίωμα στους διευθυντές τους να τα κλείσουν εφοσον θεωρήσουν ότι υπάρχει κίνδυνος. Όλα τα μέτρα είναι δυναμικά και ανάλογα με την εξέλιξη της κατάστασης μπορεί να διαφοροποιηθούν. Στόχος είναι να μην επηρεασθεί σε μεγάλο βαθμό η ελευθερία κίνησης των πολιτών που οφείλουν να ακολουθούν τα όποια μέτρα. Για παράδειγμα για το Πάσχα είπαν στους κατοίκους της Στοκχόλμης να μην φύγουν από την πολη. Το αποτέλεσμα, σύμφωνα με έρευνα που έγινε ήταν ότι στο νησί Gotland στη Βαλτική, δημοφιλή πασχαλινό προορισμό πήγαν 90% λιγότεροι στοκχολμιώτες από τις προηγούμενες χρονιές. Δυστυχώς στη Σουηδία η Στοκχολμη που έχει το 50% των κρουσμάτων, πληρώνει το γεγονος ότι στα μέσα του Φλεβάρη γύρισαν περίπου 100 000 σουηδοί από διακοπές στις ιταλικές Άλπεις μέσω Μιλάνο και Μπέργκαμο. Και επειδή σε πολλόυς αρέσει ο διαγωνισμός μέσω αριθμών, χώρες με αυστηρή καραντίνα όπως η Αυστρία και η Δανία, που αποφάσισαν τώρα να επιστρέψουν σταδιακά στην κανονικότητα, δεν τα κατάφεραν καλύτερα από την Σουηδία από κάθε άποψη. Αν επίσης λάβει κανείς υπόψη του την προειδοποίηση της ΠΟΥ ότι η όποια χαλάρωση πρέπει να γίνει με μεγάλη προσοχή για να μην υπάρξει νέο δεύτερο κύμα, τότε είναι αν μη τι άλλο είναι άγνωστο το τι θα συμβεί μετά την καραντίνα. Εύχομαι οποιεσδήποτε επιλογές έχει κάθε χώρα, όπως έχει και το δικαίωμα να κάνει, να έχουν αποτέλεσμα στην προστασία των δικών της πολιτών αλλά και ευρύτερα.

Ενδιάμεση αξιολόγηση του ευρωπαϊκού προγράμματος Έρευνας και Καινοτομίας «Ορίζοντας 2020» και η σχέση του με τον κορωνοϊό.

Στο ενδιάμεσο υλοποίησης του ευρωπαϊκού προγράμματος Έρευνας και Καινοτομίας «Ορίζοντας 2020» (2014-2020), η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πραγματοποίησε αξιολογήση στη βάση της πορείας των μέχρι τότε εγκεκριμένων και χρηματοδοτούμενων έργων. Να σημειωθεί εδώ ότι το επταέτες αυτό πρόγραμμα των συνολικά 80 δις ευρωπαϊκής χρηματοδότησης είναι το μεγαλύτερο ερευνητικό πρόγραμμα που υπήρξε ποτέ σε παγκόσμιο επίπεδο σε σχέση με τα θεματικά πεδία, περιεχόμενο και στόχους στα οποία αναφέρεται συγκεκριμένα. Όπως προκύπτει από την χρονική περίοδο διάρκειας του το πρόγραμμα βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη με την δυνατότητα πλήρους αξιολόγησης του να είναι εφικτή μέσα στο 2024, μετά το πέρας και όλων των ήδη ενταγμένων έργων αλλά και νέων που θα ενταχθούν μέσα στο 2020. Το πρόγραμμα υλοποιείται βάση συγκεκριμενού χρονοδιαγράμματος, σχεδίου εφαρμογής  και ερευνητικών στόχων, με προεξέχοντα τα θέματα ενέργειας, περιβάλλοντος, πρώτων υλών και υλικών γενικότερα, πάντα σε σχέση με τις τρέχουσες κοινωνικο-οικονομικές και βιομηχανικές προκλήσεις, και πάνω από όλα στην υπηρεσία της βιώσιμης ανάπτυξης. Η μοναδική σημαντική διαφοροποίηση και παρέκκλιση είναι η πρόσφατη χρηματοδότηση άνω των 100 εκ ευρώ, από τον προϋπολογισμο του «Ορίζοντας 2020», έργων που αφορούν σε έρευνες σχετικές με την θεραπεία και εμβολιασμό γύρω από τον κορωνοϊό. Η εκτίμση είναι τόσο το ποσό όσο και τα ερευνητικά έργα θα αυξηθούν ακόμη περισσότερο.

Από τα αποτελέσματα της ενδιάμεσης αξιολόγησης λοιπόν προκύπτει ότι η Μεγάλη Βρετανία (πριν υπάρξει ακόμη θέμα BREXIT) , Γερμανία, Γαλλία, Ισπανία και Ιταλία είναι οι χώρες που έχουν υλοποιήσει τα περισσότερα έργα και εισπράξει τα μεγαλύτερα ποσά ευρωπαϊκήςχρηματοδότησης. Όπως φαίνεται από τον σχετικό πίνακα στο κείμενο, η κατάταξη και διαβάθμιση διαφοροποιείται όταν τα ποσά υπολογίζονται ανά κάτοικο, αλλά άλλοι δείκτες, όπως αυτός που αναφέρεται στο ποσοστό χρηματοδότησης από το «Ορίζοντας 2020» για κάθε 1 εκ που διατίθεται από κάθε κρατος μέλος στην έρευνα,  εξακολουθούν να τοποθετούν τις ίδιες χώρες, και κυρίως την Ισπανία και Ιταλία σε υψηλές θέσεις, με μεγέθη που βρίσκονται πάνω από τον μέσο όρο των ΕU28. Η Ελλάδα τοποθετείται προς το παρόν στην 11^η θέση ως προς το συνολικό ποσό που έχει αντλήσει, αλλά βρίσκεται πολύ χαμηλότερα από τον μέσο όρο του δείκτη που αναφέρεται στο ποσοστό χρηματοδότησης από το «Ορίζοντας 2020» για κάθε 1 εκ που διατίθεται στην έρευνα, πράγμα που προφανώς οφείλεται στην περιορισμένη εθνική χρηματοδότηση της χώρας στην έρευνα. Αντιθετα οι αντίστοιχοι δείκτες για την Πορτογαλία και την Ισπανία βρίσκονται πολύ υψηλότερα του μέσου όρου των ΕU28 γεγονός που δείχνει ότι οι μεσογειακές αυτές χώρες επενδύουν στην έρευνα και με σημαντικούς εθνικούς πόρους.

Γενικά φαίνεται ότι, με όποια ανάγνωση και αν κάνει κανείς, Γερμανία, Γαλλία, Ισπανία και Ιταλία, ανεξάρτητα από το πληθυσμιακό τους μέγεθος, θα εξακολουθήσουν να πρωταγωνιστούν ως προς τους πόρους που αντλούν, λαμβάνοντας επίσης υπόψη ότι η Μεγάλη Βρετανία βρίσκεται πλέον εκτός Ε.Ε.  Και βέβαια είναι άγνωστο προς το παρόν πως και πόσο τα τρέχοντα έργα θα επηρεασθούν από την εξέλιξη της πανδημίας.

https://ec.europa.eu/info/publications/interim-evaluation-horizon-2020_en

https://op.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/fad8c173-7e42-11e7-b5c6-01aa75ed71a1/language-en/format-PDF/source-77918455

https://ec.europa.eu/info/sites/info/files/research_and_innovation/research_by_area/documents/ec_rtd_cv-projects-1.pdf

Κλίμα που αλλάζει, άλλος Πολιτισμός, διαφορετικές Τεχνολογίες- Πανδημίες Τότε όπως και Σήμερα!

Είναι κοινή η πεποίθηση σε παγκόσμιο πλέον επίπεδο ότι η ανθρωπότητα δέχεται εδώ και μερικούς μήνες μια πρωτόγνωρη για τις σημερινές γενιές πανδεμική επίθεση που έχει ήδη κοστίσει δεκάδες χιλιάδες ανθρώπινες ζωές, διαφοροποιήσει και αλλάξει την καθημερινή πραγματικότητα, πλήξει την οικονομική και εργασιακή κανονικότητα και ανατρέψει σε μεγάλο βαθμό την ομαλή λειτουργία βασικών δομών της κοινωνίας. Μια ανθρωπότητα ανήμπορη και αδύναμη να βρει εκείνες τις λύσεις που  μπορούν να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά τον θανάσιμο αυτό κίνδυνο. Έναν ιό που μέσα σε σύντομο χρονικό δάστημα, και στη συγκεκριμένη χρονική που γράφεται το παρόν κείμενο, κατορθώνει να μεταδοθεί από ήπειρο σε ήπειρο και να προκαλέσει περισσότερα από 1 εκ κρούσματα και να προξενήσει τον θάνατο περισσότερων των 50 000 συνανθρώπων μας. Απίστευτα νούμερα με σταθερά αυξητική εξέλιξη με απρόβλεπτες τις περαιτέρω συνέπειες και απώλειες.΄

Είναι ιστορικά διαπιστωμένο ότι οι ανθρώπινες ζωές χάνονται κυρίως από τους πολέμους, τις φυσικές καταστροφές και τις εκάστοτε επιδημίες. Και αυτό συμβαίνει ανεξάρτητα από τον βαθμό πολιτισμού, και το επίπεδο επιστημονικής γνώσης και τεχνολογίας, αφού τα θανατηφόρα και καταστροφικά αποτελέσματα τους είναι διαχρονικά γνωστά και εμφανίζονται από την εποχή της χαμηλής ή περιορισμένης τεχνολογίας μέχρι σήμερα που καυχιόμαστε για την επιστημονική και κοινωνική μας πρόοδο, αλλά και την υψηλή τεχνολογία που διαθέτουμε. Και αντί λοιπόν να δούμε τις πραγματικές απειλές από τις οποίες πραγματικά κινδυνεύουμε (λες και αυτό αποτελεί ένα είδος παράδοξης και μοιραλατρικής επιλογής και πρακτικής), ασχολούμαστε για παράδειγμα, με όλο το ενεργό ανθρώπινο, οικονομικό, τεχνολογικό και φυσικό δυναμικό που έχουμε στη διάθεση μας, με την περιβόητη, ανόητη και ακίνδυνη κλιματική αλλαγή και τα επιμέρους πολυάριθμα παρελκόμενα της. Γιατί στην κλιμακα που αναφέρονται οι όποιες κλιματικές εξελίξεις , ποτέ στην ιστορία της γης ο άνθρωπος δεν βρέθηκε στον ίδιο βαθμό απροστατεύτος απέναντι τους, με ότι αυτό συνεπάγεται και σημαίνει.  Είχε πάντα τον χρόνο, όπως και η ίδια φύση, να αντιδράσουν και να προσαρμόσουν τα οικοσυστήματα τους σταδιακά και ανάλογα, μάλιστα σε εποχές περιορισμένων τεχνολογικών δυνατότητων. Πόλεμοι, φυσικές καταστροφές, πανδημίες όπως τότε και έτσι και σήμερα.

Ο κορονωϊός απειλεί σήμερα το ίδιο όλους τους ανθρώπους, φτωχότερους και πλουσιότερους, όπου και αν ζουν και βρίσκονται, από όπου και αν προέρχονται. Οι χώρες μπροστά στην απρόσμενη, ασυνήθιστη και εξαιρετική αυτή κατάσταση επιλέγουν τις δικές τους τακτικές και πρακτικές, συχνά στη βάση των δυνατοτήτων, των διαδικασιών και συνθηκών που διέπουν τα συστήματα υγείας που διαθέτουν, αλλά και  των κοινωνικών συνθηκών και χαρακτηριστικών κουλτούρας που επικρατούν, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν συνεργάζονται και δεν ανταλάσσουν απόψεις πάνω σε θεματα χειρισμών και φαρμάκων. Στόχος όλων η προστασία των πολιτών τους με κάθε τρόπο και μέσο. Και βέβαια πρόκειται για μια πανανθρώπινη τραγωδία, με τα επιμέρους εθνικά στατιστικά νούμερα να έχουν την δική τους σημασία, χωρίς όμως απαραίτητα, αναγκαστικά και απόλυτα να αξιολογούνται ιατρικά και  διαχειριστικά στη βάση μιας αυστηρά οριοθετημένης εθνικής λογικής. Και σε καμία περίπτωση δεν πρόκειται για διαγωνισμό, ανταγωνισμό και διαχωρισμό χωρών στη βάση στατιστικής προσέγγισης και του τρόπου που κάθε μια αντιμετωπίζει την επιδημία. Γιατί στο τελος της ημέρας αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι η ατομική ευθύνη και τήρηση των μέτρων που οι ειδικοί αποφασίζουν κάθε φορά. Ο καθένας μας δηλαδή να επιβάλλει στον εαυτό του την πειθαρχία που χρειάζεται για την προστασία του. Πολιτικές σκοπιμότες και εκμετάλευση, ανούσια αντιπολιτεύση, κοσμοθεωρητικές προσεγγίσεις άλλων εποχών, στείρες ιδεοληψίες και κάθε είδους συνωμοσιακά σενάρια δεν έχουν θέση ούτε προσφέρουν λύσεις σε προβλήματα που αναζητούν αποκλειστικά επιστημονικές ερευνητικές παρεμβάσεις, υποστήριξη και αποτελέσματα. Συσπείρωση λοιπόν και προσήλωση γύρω από τις επιλογές, πρακτικές και μέτρα των αρμόδιων φορέων και ειδικών επιστημόνων, και πλήρης απόρριψη και μακριά από απόψεις και ισχυρισμούς που εύκολα παραπλανούν και συμβάλλουν στην παραπληροφόρηση, και αρκετές φορές δημιουργούν σύγχυση και προβληματισμό.              

Μεταλλουργία Χρυσού - Tο αναπτυξιακό «τρένο» που ήρθε στην Ελλάδα και είναι καλό να παραμείνει

Η μεταλλουργία χρυσού δεν πρέπει να αποτελέσει ένα ακόμη αναπτυξιακό «τρένο», από τα πολλά που ήρθαν και έρχονται στην Ελλάδα, που ενώ τα βλέπουμε να περνούν και ενίοτε να σταματούν, τελικά φεύγουν χωρίς να αφήνουν πίσω τους κάποιο αποτέλεσμα ή παραγματικό έργο με πρακτικό ενδιαφέρον και αξία. Και αν κάποτε υπάρχουν ψήγματα αναπτυξιακής ελπίδας και προόδου,  η συνέχεια δεν είναι τις περισσότερες φορές η προβλεπόμενη, με την εξέλιξη να  καταλήγει συχνά σε δυσάρεστα, απογοητευτικά και κενά περιεχομένου αποτελέσματα.  Έτσι η χώρα δεν κατορθώνει εδώ και χρόνια να κάνει το αναπτυξιακό άλμα που κάθε φορά θέτει σαν στόχο. Και αυτό κυρίως γιατί οι εκάστοτε εμπλεκόμενοι αλλάζουν ατζέντα, προτεραιότητες και πρακτικές σύμφωνα με τα δικά τους συμφέροντα και βλέψεις, και όχι απαραίτητα με αυτό που συμβαδίζει και προκύπτει από την κοινή αντίληψη και γνώση, ως προς την αναζήτηση και εφαρμογή ορθολογικών πρακτικών που οδηγούν στην αναπτυξιακή βιωσιμότητα.  

Το «πολυμεταλλικό» πλεονέκτημα της ΒΑ Χαλκιδικής

Έχει αρθογραφηθεί και δημοσιευθεί πολλές φορές, και σε διάφορες ευκαιρίες, ότι η ΒΑ Χαλκιδική βρίσκεται τη στιγμή αυτή μεταξύ των 4-5 κορυφαίων κοιτασματολογικών περιοχών της Ευρώπης. Συγκεκριμένα είναι από τις δυναμικότερες αποθεματικά και πλουσιότερες μεταλλευτικά, με βασικό χαρακτηριτικό γνώρισμα την ορυκτολογική ιδιαιτερότητα και το συγκριτικό πλεονέκτημα πολυμεταλλικότητας, απότελεσμα των οποίων είναι συνύπαρξη και συνολική παρουσία πέντε τουλάχιστον μετάλλων σε εκμεταλλεύσιμες περιεκτικότητες. Πρόκειται για τα βασικά μέταλλα, μόλυβδο, ψευδάργυρο και χαλκό, και τα πολύτιμα μέταλλα χρυσό και άργυρο. Με το καθένα να έχει την δική του οικονομική αξία, πέρα από την ξεχωριστή χρησιμότητα του, και να επιλέγει συγκεκριμένη κοιτασματολογική «παρέα». Με τον χρυσό να το παίζει δίπορτο αφού από την μια είναι αχώριστος με τον χαλκό, και από την άλλη να προτιμά ακόμη περισσότερο τις μικτές και σύνθετες μεταλλευτικές σχέσεις που δημιουργούν ο μόλυβδος, ο ψευδάργυρος και ο άργυρος.  Και φυσικά με τις επιμέρους οικονομικές αξίες των πέντε μετάλλων προστιθέμενες να πολλαπλασιάζουν και να ανεβάζουν πολλά επίπεδα υψηλότερα την συνολική πλουτοπαραγωγικότητα της περιοχής. Παράλληλα, η υπεροχή και η δυναμική της πολυμεταλλικότητας να συμβάλλουν αποτελεσματικά στην βιωσιμότητα της εκμετάλλευσης και να αυξάνουν το βαθμό ανθεκτικότητας και αντίστασης απέναντι στους οποιουσδήποτε κραδασμούς, αναταράξεις και διακυμάνσεις που συχνά παρατηρούνται και καταγράφονται στις τιμές και την ζήτηση των μετάλλων, καθώς και την παγκόσμια οικονομία γενικότερα. Όλα αυτά βεβαια αποτελούν βασικά στοιχεία και δεδομένα, και συνθέτουν σχετικές προυποθέσεις, λειτουργίες και προκλήσεις που στηρίζουν την χάραξη στρατηγικού σχεδιασμού, με προεκτάσεις γεωπολιτικής σημασίας.

     

Πρόκειται λοιπόν για τα μεταλλεία Κασσάνδρας, όπως αποκαλούνται και είναι γνωστά. Που προκαλούν το ενδιαφέρον ακόμη και λόγω της ονοματολογικής και γεωγραφικής αντίφασης που τα χαρακτηρίζει, αφού βρίσκονται στην ΒΑ Χαλκιδική και όχι στην χερσόνησο Κασσάνδρας, όπως ο κάθε πολύ λογικά σκεπτόμενος άνθρωπος θα περίμενε. Στην γενικότερη αναφορά των μεταλλείων αυτών περιλαμβάνεται το πλούσιο σε χρυσό πολυμεταλλικό κοίτασμα Ολυμπιάδας, με τα αμέσως νοτιότερα εντοπισμένα μεταλλοφόρα συστήματα Βίνας και Ζέπκου, έτοιμα να αυξήσουν και να πολλαπλάσιουν τα αποθέματα του. Ακόμη, το έντονα μεταλλοφόρο ρήγμα Στρατωνίου-Βαρβάρας με τα πολυμεταλλικά κοιτάσματα του να γίνονται ολοένα και πιο πλούσια σε χρυσό πηγαίνοντας δυτικά και κατά μήκος του ρήγματος από το Στρατώνι και τον Μαντέμ Λάκκο προς τις Μαύρες Πέτρες και την Πιάβιτσα. Και φυσικά τα πορφυρικά μεταλλοφόρα συστήματα χαλκού με το μοναδικό, υποδειγματικό και εξαιρετικά δυναμικό κοίτασμα των Σκουριών, και το φερόμενο μεταλλευτικό ενδιαφέρον της Τσικάρας και της Φισώκας. Με τα συνολικά διαθέσιμα κοιτασματολογικά αποθέματα (βεβαιωμένα, ενδεικτικά και τεκμαρτά) στις Σκουριές να ανέρχονται σε 7,1 εκ. ουγιές χρυσό και 1,8 εκ. τόνους χαλκό, και αντίστοιχα 6,7 εκ. ουγγιές χρυσό, 99,7 εκ. ουγγιές άργυρο, και περίπου 1,5 εκ. τόνους ψευδάργυρο και 2 εκ. τόνους μόλυβδο, στα πολυμεταλλικά κοιτάσματα Ολυμπιάδας, Μαύρων Πετρών και Πιάβιτσας, που περιέχουν επίσης αυξημένες συγκεντρώσεις αντιμονίου. Μέσα από μια πιο συγκεντρωτική αποθεματική προσέγγιση, στα μεταλλεία Κασσάνδρας της ΒΑ Χαλικδικής, υπάρχουν σήμερα προς αξιοποίηση  περίπου 455 τόνοι χρυσού και 3.290 τόνοι αργύρου, με την προοπτική δυναμικής αύξησης τους να παραμένει κοιτασματολογικά ανοιχτή. Στην ισχυρή οικονομική βάση που δημιουργεί η δεδομένη πλουτοπαραγωγική αξία των συγκεκριμέων αποθεμάτων πολύτιμων μετάλλων χρυσού και αργύρου, αλλά και του χαλκού, η παρουσία του οποίου επίσης θεωρείται και είναι σήμερα επίσης πολύτιμη, στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό η επιχειρηματικότητα της μεταλλουργίας χρυσού. Η παραγωγική δηλαδή μετάβαση, και το τεχνολογικό και αναπτυξιακό άλμα από τα συμβατικά και κοινότυπα συμπυκνώματα, στα υψηλής προστιθέμενης αξίας μέταλλα χρυσού, αργύρου και χαλκού. Η ευρύτερη κοιτασματολογική διάσταση και αξιοποίηση, και η αναπτυξιακή σημασία και συμβολή του ματαλλουργικού έργου, δεν έγιναν προφανώς αντιληπτές από τις εκάστοτε κυβερνήσεις, ενώ φαίνεται επίσης πως το επιχειρησιακό του μέγεθος και η λειτουργική του δυναμική μάλλον ξεπερνούν την φερόμενη επιχειρηματική δυνατότητα και αποτελεσματικότητα της σημερινής επένδυσης. 

              

Μεταλλουργία χρυσού- Όραμα, σχέδιο και πράξη

Είναι φανερό ότι η ΒΑ Χαλκιδική είναι ο εκπαιδευτικός, ο επαγγελματικός και ο πλουτοπαραγωγικός «παράδεισος» της Οικονομικής Γεωλογίας, του έργου μηχανικού μεταλλείων, του Τεχνικού Εμπλουτισμού, της Μεταλλουργίας, της Περιβαλλοντικής Διαχείρισης, Προστασίας και Αποκατάστασης. Κάθε κρίκος της αλυσίδας αξίας που αφορά στην καθετοποιημένη παραγωγική αξιοποίηση των μεταλλικών ορυκτών πρώτων υλών,  βρίσκεται εδώ στα μεταλλεία Κασσάνδρας, στην ΒΑ Χαλικιδική, έτοιμος να συνδεθεί δυναμικά με τον προηγούμενο και τον επόμενο κρίκο, ώστε να υπάρξει βιώσιμη, ολοκληρωμένη και συνολική εκμετάλλευση, και να προκύψει το μέγιστο δυνατό όφελος από την επένδυση. Τι πιο επιχειρησιακά σωστό για μια υγιή, αποδοτική και κερδοφόρο επιχειρηματική δραστηριότητα; Τι το καλύτερο για το δημόσιο συμφέρον μιας χώρας; Ποια καλύτερη ευκαιρία και δυνατότητα, αλλά συνάμα και πρόκληση για ορθολογική και βιώσιμη παραγωγική αξιοποίηση; Να περάσει δηλαδή από την συμβατική και περιορισμένης οικονομικής αξίας παραγωγή συμπυκνωμάτων, όπως είναι τα τωρινά μολύβδου και ψευδαργύρου, στην προηγμένη και πρόσθετης οικονομικής αξίας παραγωγή μετάλλων χαλκού, χρυσού και αργύρου. Ένα τεχνολογικό, παραγωγικό και οικονομικό άλμα που αλλάζει το υπάρχον αναπτυξιακό μέγεθος και δυναμικό διευρύνοντας τα όρια και την προοπτική του δημόσιου συμφέροντος, στη βάση κυρίως του πρόσθετου κοινωνικού οφέλους που προκύπτει, π.χ. περισσότερες θέσεις εργασίας, υψηλότερα εισοδήματα, μεγαλύτερες φορολογικές εισπράξεις. Πριν από περίπου 3.000 χρόνια ακόμη, ο βασιλιάς Σολομώντας με την επιχειρηματική διορατικότητα και ικανότητα που τον διέκρινε δεν αρκέστηκε απλά στον εμπλουτισμό αλλά στην παραγωγή μετάλλου χαλκού, επιλέγοντας την καθετοποιημένη μεταλλουργική αξιοποίηση,  πλουτίζοντας έτσι από την εμπορική του διάθεση στην ευρύτερη περιοχή της ΝΑ Μεσογείου. Γιατί τελικά σύμφωνα με πρόσφατες αρχαιολογικές έρευνες, οι θησαυροί το βασιλιά Σολομώντα ήταν στην πραγματικότητα μεταλλεία χαλκού και όχι χρυσού, όπως συμβαίνει συχνά όταν ο θρύλος, η μυθοπλασία και η φαντασία προσπερνούν ή παρακάμπτουν την ιστορική και αρχαιολογική αλήθεια.     

Δεν μπορούν λοιπόν να υπάρξουν καλύτερες προϋποθέσεις για το όραμα να γίνει πράξη,  ο στόχος εφαρμογή και το σχέδιο να γίνει έργο μεταλλουργίας χρυσού. Η επιστημονική γνώση, η ικανή και κατάλληλη τεχνολογία, το στρατηγικό σχέδιο εφαρμογής, η λειτουργική βελτίωση, οι εγκεκριμένες μελέτες και αδειοδοτήσεις, το απαραίτητο κοινωνικό κεφάλαιο, υπάρχουν και είναι όλα διαθέσιμα. Τα  μεταλλευτικά αποθέματα, με την πλουτοπαραγωγική τους αξία, γνωστή και δεδομένη είναι εδώ, όπως είναι και το άριστα καταρτισμένο ελληνικό εργατοτεχνικό και επιστημονικό δυναμικό. Ο εκσυγχρονισμός των υποδομών και εγκαταστάσεων, και η κατασκευή νέων, έχουν αναβαθμίσει σε μεγάλο βαθμό την λειτουργία των μεταλλείων σε σχέση με τις συνθήκες εργασίας, ασφάλειας και υγιεινής, την ποιότητα και αποτελεσματικότητα της εξορυκτικής δραστηριότητας. Χαρακτηριστική και άξια ειδικής αναφοράς είναι η διαδικαστική κατοχύρωση, ευρύτερη αναγνώριση και σχετική πιστοποίηση της  περιβαλλοντικής διαχείρισης μέσα από την αναζήτηση της καινοτομίας και την εφαρμογή νέων τεχνικών και μεθόδων.

Και βέβαια, από μια εταιρία παραγωγής χρυσού, όπως είναι η Ελντοράντο, θεωρείται από τους περισσότερους ότι είναι θέμα χρόνου, περιμένοντας ότι σύντομα θα δούν τους πρώτους ράβδους χρυσού να παράγονται στην Χαλκιδική και την Ελλάδα. Έτσι ώστε το αναπτυξιακό όφελος της προστιθέμενης αξίας, που αναμφίβολα θα προκύψει από την καθετοποιημένη αξιοποίηση των κοιτάσματων της ΒΑ Χαλκιδικής, να το εισπράξουν άμεσα και έμμεσα οι έλληνες πολίτες. Οποιαδήποτε άλλη εξέλιξη πέρα της μεταλλουργικής παραγωγής δεν εξυπηρετεί το δημόσιο συμφέρον, αλλά ούτε την ίδια την μεταλλευτική δραστηριότητα που ενδέχεται, με τυχόν απουσία του μεταλλουργικού κρίκου, να εμφανίσει λειτουργικές αδυναμίες και να δημιουργήσει αρνητικές επιπτώσεις στην βιωσιμότητα της επένδυσης. Η Ελλάδα δεν πρέπει επ’ ουδενί λόγο να περιοριστεί στην παραγωγή συμβατικών, ξεπερασμένων και χαμηλότερης εμπορικής αξίας συμπυκνωμάτων  γαληνίτη (πλούσιο σε μόλυβδο και άργυρο), σφαλερίτη (πλούσιο σε ψευδάργυρο), χαλκοπυρίτη (πλούσιο σε χαλκό και χρυσό) και αρσενοπυρίτη (πλούσιο σε χρυσό). Εξαφανίζεται έτσι και ουσιαστικά ισοπεδώνεται η παραγωγική διάσταση των πέντε μετάλλων, μειώνεται η συνολική οικονομική αξία της παραγωγής και βάλλεται η εμπορική ανταγωνιστικότητα, αντοχή και συνοχή που προκύπτει από το πλεονέκτημα της πολυμεταλλικής διαφοροποίησης. Η παραγωγική σταθερότητα και επιχειρηματική βιωσιμότητα κινδυνεύουν αφού η μεταφορά και εμπορική διάθεση των μεταλλευτικών συμπυκνωμάτων συναντούν ολοένα και περισσότερα  εμπόδια που συνδέονται με όρους και μέτρα που θέτουν ευρωπαϊκές και διεθνείς οδηγίες, κανονισμοί και ρυθμίσεις, σχετικά με την πιστοποίηση της ποιότητας, το περιβαλλοντικό αποτύπωμα και την «εν δυνάμει» επικυνδινότητα διακινούμενων εμπορευμάτων και προϊόντων, μεταξύ των οποίων και τα συμπυκνώματα. Επίσης συχνά- πυκνά οι χώρες που αγοράζουν τα συμπυκνώματα συμβαίνει να μειώνουν τα όρια περιεκτικότητας συγκεκριμέων ανεπιθύμιτων ιχνοστοιχείων για να επιτρέπουν την εισαγωγή τους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η Κίνα που πρόσφατα μείωσε δραστικά τα αποδεκτά όρια καδμίου, αρσενικού και υδραργύρου στα συμπυκνώματα ψευδαργύρου που αγοράζει, με αποτέλεσμα πολλά συμπυκνώματα ευρωπαϊκής προέλευσης να αντιμετωπίζουν προβλήματα εισόδου στην χώρα.  Σχετικά αβέβαιη πρέπει να θεωρείται επίσης η  διάθεση και πώληση του κατ’εξοχήν πλούσιου σε χρυσό συμπυκνώματος αρσενοπυρίτη λόγω των διαρκώς αυστηρότερων προδιαγραφών περιβαλλοντικής διάστασης και ασφαλούς μεταφοράς, με αποτέλεσμα τα πράγματα να είναι σήμερα έτσι και αύριο αλλιώς. 

Αστοχίες και προτάσεις

Με την υλοποίηση του, το έργο μεταλλουργίας χρυσού αποτελεί τεκμήριο και πράξη που αποδεικνύει ότι η αξιοποίηση του ορυκτού πλούτου στην Ελλάδα αντιμετωπίζεται με καθαρή πρόθεση, ορθολογική προσέγγιση και απόλυτο σεβασμό στην μεταλλευτική (αλλά κατά κανόνα και την λατομική) «περουσία» της χώρας. Οποιαδήποτε απόκλιση και πορεία προς διαφορετική κατεύθυνση θα λειτουργήσει περιοριστικά ως προς την οικονομική βιωσιμότητα της παραγωγής, το δημόσιο συμφέρον και το προσδοκώμενο κοινωνικό όφελος.

Υπάρχει τελευταία μια περιρρέουσα ατμόσφαιρα και είναι διάχυτη η εντύπωση ότι η ελληνική  μεταλλουργία χρυσού βαδίζει σε κινούμενη άμμο και ότι πλέον είναι τώρα η ενδεδειγμένη και σωστή χρονική στιγμή για να υπάρξουν διευκρινήσεις σχετικά με το μέλλον και την προοπτική υλοποίησης του έργου από την κάθε ενδιαφερόμενη και εμπλεκόμενη πλευρά. Την επενδύτρια εταιρία, που ουσιαστικά η ίδια από πολύ νωρίς, έχει συμπεριλάβει στο αρχικό της επιχειρησιακό σχέδιο, που προς το παρόν παραμένει ακόμη το επικρατέστερο και αυτό που προφανώς ισχύει (;), την βιομηχανική εφαρμογή της μεταλλουργίας χρυσού, αργύρου και χαλκού, βάση δοκιμασμένης τεχνολογίας, καθώς και την κατασκευή σχετικού εργοστασίου. Την κυβέρνηση που καλείται να ενεργήσει άμεσα και να λάβει τις σωστές αποφάσεις λαμβάνοντας υπόψη την αναπτυξιακή σημασία και το μέγεθος της συγκεκριμένης επένδυσης για την χώρα. Τέλος, τους κατοίκους της περιοχής, πολλοί από τους οποίους είναι εργαζόμενοι στα μεταλλεία της περιοχής, αλλά και κάθε έλληνα πολίτη που θα ήθελε να δει κάποια στιγμή στη χώρα του, μια αναπτυξιακή πρωτοβουλία να ολοκληρώνεται όπως αρχικά σχεδιάστηκε.

Ορισμένες αρχικές και κάπως προκαταρκτικές σκέψεις και προτάσεις που αναφέρονται παρακάτω, θα μπορούσαν ίσως να αποτελέσουν την διαδραστική πλατφόρμα για επιμέρους συζητήσεις σχετικά με την επιλογή και ανάλυση νέων πιθανών επιχειρηματικών σεναρίων και προσεγγίσεων. Κοινός παρανομαστής και απαραίτητη επιχειρησιακή προϋπόθεση για την οποιαδήποτε επιχειρηματική επιλογή είναι η έναρξη της εξορυκτικής λειτουργίας και του παραγωγικού εμπλουτισμού του χρυσοφόρου κοιτάσματος χαλκού στις Σκουριές. Το νέο και κάπως μη αναμένο στοιχείο στην περίπτωση αυτή είναι η ανακοίνωση της Ελντοράντο ότι αναζητά στρατηγικό επενδυτή  για να συνεισφέρει το ποσό των 680 εκ ευρώ που χρειάζεται για να μπορέσει να ξεκινήσει και τεθεί σε παραγωγική λειτουργία το έργο των Σκουριών. Μια, αν μην τι άλλο, καινούρια κατάσταση και δήλωση, που ήταν άγνωστη όλο το διάστημα που εκκρεμούσαν οι άδειες, και όπως συνέβη ακούστηκε και  γνωστοποιήθηκε μόλις πρόσφατα ή πιο συγκεκριμένα αμέσως μετά την θετική εξέλιξη στα θέματα αδειοδοτήσεων του έργου των Σκουριών. Και φυσικά η όποια εξέλιξη στην παραγωγική λειτουργία του μεταλλεύματος των Σκουριών επηρεάζει δυναμικά την δυνατότητα υλοποίησης της μεταλλουργίας χρυσού στη βάση της σχεδιαζόμενης τεχνολογίας. Με δεδομένη την κατάσταση και τις εξελίξεις αυτές, και σε μια προσπάθεια να διασφαλιστεί στο μέγιστο δυνατόν η καθετοποίηση της επένδυσης, προτείνονται οι παρακάτω τρεις δρόμοι,

·         Ο στρατηγικός επενδυτής που θα συμβάλλει στην χρηματοδότηση του έργου των Σκουριών και γενικότερα, να προέρχεται από την Ελλάδα, έτσι ώστε να υπάρξει η συμμετοχή ελληνικού κεφαλαίου με ότι αυτό συνεπάγεται

·         Ο στρατηγικός επενδυτής, εφόσον προκύπτει και υπάρχει θετικό ενδιαφέρον εκτός χώρας, να διαθέτει διαπιστωμένα υψηλό οικονομικό ανάστημα και αναγνωρισμένα δυναμική επιχειρηματική εμπειρία,  λαμβάνοντας υπόψη το συνολικό μέγεθος του έργου

·         Ο στρατηγικός επενδυτής, στην περίπτωση μιας ιδιαίτερα εξεζητημένης επιλογής και κόντρα στη σημερινή ροή μιας διαρκώς αυξανόμενης ιδιωτικοποίησης της οικονομίας, να είναι το κράτος συνεισφέροντας τα οικονομικά και άλλα εχέγγυα για την ομαλή εξέλιξη και υλοποίηση της επένδυσης. Σχετικά παραδείγματα υπάρχουν στην Αυστραλία και την Ιαπωνία, όπου οι κυβερνήσεις αποφάσισαν την οικονομική υποστήριξη στρατηγικών για τις χώρες τους επενδύσεων στο τομέα των ορυκτών πρώτων υλών. Άλλωστε υπάρχει και το πράδειγμα της δημόσιας μεταλλευτικής επιχείρησης, LKAB, στη Σουηδία που ανήκει 100% στο κράτος και είναι σήμερα ίσως η πιο σύγχρονη, από κάθε άποψη, εταιρία στον κόσμο. 

                       

Η μεταλλουργία χρυσού πρέπει και μπορεί να είναι η σημαία της αναπτυξιακής Ελλάδας. Το σύμβολο μιας νέας εποχής και μιας καινούριας αρχής για την καθετοποιημένη παραγωγική αξιοποίηση των ορυκτών πρώτων υλών της χώρας. Με νέες τεχνολογίες, καινοτομία και βέλτιστες πρακτικές εφαρμογής που υποστηρίζουν την ολοκληρωμένη υλοποίηση και λειτουργική βιωσιμότητα της κάθε επιμέρους αλυσίδας αξίας που καλείται να ανταποκριθεί και να αντιμετωπίσει σήμερα στρατηγικές βιομηχανικές προκλήσεις που καταλήγουν σε δυναμικές μεταποιητικές χρήσεις και προϊόντα. 

Αριστερά στην φωτογραφία, τομή πυρήνα γεώτρησης χαρακτηριστική των χρυσοφόρων πολυμεταλλικών κοιτασμάτων Ολυμπιάδας και Μαύρων Πετρών, με τους διάφορους χρωματισμούς να συμπίπτουν κυρίως με την παρουσία θειούχων ορυκτών ψευδαργύρου, μολύβδου και σιδήρου. Δεξιά εμφανίζεται τομή πυρήνα γεώτρησης του χρυσοφόρου κοιτάσματος χαλκού στις Σκουριές με τα διάφορα χρώματα να χαρακτηρίζουν κυρίως θειούχα ορυκτά του χαλκού. 

Πηγές

https://www.iefimerida.gr/news/120836/ορυχεία-από-την-εποχή-του-βασιλιά-σολομώντα-ανακάλυψαν-αρχαιολόγοι-στο-ισραήλ-εικόνες

https://www.eldoradogold.com/assets/operations-and-projects/europe/operations/olympias-greece/default.aspx

https://www.eldoradogold.com/assets/operations-and-projects/europe/operations/stratoni-greece/default.aspx

https://www.eldoradogold.com/assets/operations-and-projects/europe/projects/skouries-greece/default.aspx

http://www.euromines.org/publications/halkidiki-forged-from-land-and-sea

http://greenminerals.blogspot.com/2019/07/blog-post.html

http://greenminerals.blogspot.com/2018/12/blog-post_31.html

http://greenminerals.blogspot.com/2018/11/blog-post.html

http://greenminerals.blogspot.com/2018/09/blog-post.html

http://greenminerals.blogspot.com/2018/08/blog-post.html

http://greenminerals.blogspot.com/2018/05/blog-post.html

http://greenminerals.blogspot.com/2018/04/blog-post.html

http://greenminerals.blogspot.com/2018/01/blog-post_10.html

http://greenminerals.blogspot.com/2017/05/blog-post_10.html

http://greenminerals.blogspot.com/2017/03/blog-post.html

Το στοίχημα για τις μπαταρίες λιθίου

Ο φιλόδοξος στόχος για να φθάσουν  οι πωλήσεις των ηλεκτρικών αυτοκινήτων στο 30% του μεριδίου αγοράς το 2030,  απαιτεί σημαντικές και νέες παρεμβάσεις καινοτομίας στις ενεργειακές τεχνολογίες και υποδομές, καθώς και βιώσιμη κοιτασματολογική πρόσβαση και  παραγωγική εξόρυξη των ορυκτών πρώτων υλών (ΟΠΥ) που χρειάζονται.

Σε μια εποχή διαρκώς μεταβαλλόμενης οικονομικής κατάστασης και σχετικών γεωπολιτικών πλουτοπαραγωγικών ανακατατάξεων σε παγκόσμιο επίπεδο,  δρομολογούνται ευρύτερες πολιτικές διαφοροποιήσεις, κυβερνητικές πρακτικές και  συχνά αντικρουόμενες κοινωνικές τάσεις και συμφέροντα, που οδηγούν τελικά σε διαρθρωτικές αλλαγές στις αγορές ενέργειας με την ηλεκτροκίνηση των αυτοκινήτων να βρίσκεται στο επίκεντρο δυναμικών βιομηχανικών εξελίξεων.  . Οι συνεχείς αναζητήσεις για τεχνολογική καινοτομία που αφορούν στην δυναμική αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας δημιουργούν αυξημένες ανάγκες για νέες και περισσότερες ορυκτές πρώτες ύλες (ΟΠΥ). Το γεγονός αυτό απαιτεί πιο εντατική κοιτασματολογική έρευνα, καθώς και, παραγωγικά και λειτουργικά, αποτελεσματικότερες και αποδικότερες αλυσίδες αξίας των ορυκτών και μετάλλων που είναι απαραίτητα και κρίσιμα για την βιώσιμη μετάβαση και καθιέρωση στο νέο ενεργειακό περιβάλλον. Βασικές προσεγγίσεις και δεδομένα που χαρακτηρίζουν, ελέγχουν και δρομολογούν τις εξελίξεις αυτές διαπιστώνουν ότι:

·     Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) ανακοίνωσε αύξηση του παγκόσμιου ΑΕΠ κατά 3,7% και 3,8% το 2017 και το 2018 αντιστοίχως, λόγω της ανόδου των παγκόσμιων επενδύσεων και του θετικού κλίματος προς τη βιομηχανική παραγωγή, τη μεταποίηση και το εμπόριο. Οι θετικές παγκόσμιες τάσεις διαμορφώνουν ένα περιβάλλον με ιδιαίτερα ευνοϊκές οικονομικές συνθήκες για τις ΟΠΥ και τα προϊόντα τους.

·       Η συμφωνία του Παρισιού και άλλες πρωτοβουλίες για το κλίμα δημιουργούν πολιτικές, νομικές και οικονομικές προϋποθέσεις για ενεργειακή παροχή από ανανεώσιμες πηγές πηγές σε ποσοστό πάνω από το 50% του συνόλου της παγκόσμιας κατανάλωσης μέχρι το 2040.  

·     Ο φιλόδοξος στόχος για για να φθάσουν  οι πωλήσεις των ηλεκτρικών οχημάτων στο 30% του μεριδίου αγοράς το 2030. Το γεγονός αυτό προϋποθέτει και απαιτεί σημαντικές και νέες παρεμβάσεις στις ενεργειακές υποδομές, καθώς και βιώσιμη κοιτασματολογική παρουσία και μεταλευτική παραγωγή των ΟΠΥ που χρειάζονται. Για παράδειγμα η προγραμματική τήρηση των όρων της συμφωνίας του Παρισιού για συγκράτηση της αύξησης της θερμοκρασίας του πλανήτη κάτω από τους δύο βαθμούς κελσίου μέχρι το 20230, σημαίνει μεταξύ άλλων ότι στο συγκεκριμένο χρονικό σημείο η αυτοκινητοβιομηχανία θα πρέπει να είναι σε θέση να κατασκευάσει και να διαθέσει για πώληση 110 εκ ηλεκτρικά αυτοκίνητα (Σχ.2). 

Σχ.1: Η σχεδόν ολοκληρωτική εξάρτηση της ευρωπαϊκής βιομηχανίας μπαταριών λιθίου από εισαγόμενες ορυκτές πρώτες ύλες αποτελεί «εν δυνάμει» εμπόδιο για την την παραγωγική της βιωσιμότητα.

·    Οι καινοτόμες και ανταγωνιστικές ενεργειακές τεχνολογίες καθώς και η διαρκώς διευρυνόμενη ηλεκτροκίνηση δημιουργούν έντονα αυξανόμενη ζήτηση για νέα αποθέματα ΟΠΥ μπαταριών, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται ο χαλκός, το νικέλιο, το λίθιο, το κοβάλτιο, ο γραφίτης, το μαγγάνιο και το βανάδιο. Το γεγονός ότι οι περισσότερες από τις ΟΠΥ αυτές είναι εισαγόμενες και προέρχονται από εξωευρωπαϊκές κοιτασματολογικές πηγές, αποτελεί «εν δυνάμει» ανασταλτικό παράγοντα στην πραγματοποίηση και παραγωγική λειτουργία της προβλεπόμενης και σχεδιαζόμενηςευρωπαϊκής βιομηχανίας κατασκευής μπαταριών λιθίου (Σχ.1 και 3). 

Σχ.2: Οι απαιτήσεις ορυκτών πρώτων υλών μπαταριών λιθίου, που συνδέονται με τις συμφωνία του Παρισιού για το κλίμα, τις τεχνολογίες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και την ηλεκτροκίνηση στην Ευρώπη, τείνουν διαρκώς αυξανόμενες.

Σχ. 3: Η σημερινή παραγωγή ορυκτών πρώτων υλών μπαταριών λιθίου στην Ευρώπη.  

·   Στην Κίνα, η ανάπτυξη της βιομηχανικής παραγωγής βασίζεται ουσιαστικά στη μεταποίηση, ενισχύοντας την οικονομία με αύξηση 6,9% για να διατηρήσει την παγκόσμια κυριαρχία της στη μεταποιητική παραγωγή (Σχ.4). 

Σχ. 4: Στην Κίνα καταλήγουν οι περισσότερες εξορυσσόμενες ορυκτές πρώτες ύλες λιθίου, κοβαλτίου, γραφίτη, νικελίου και μαγγανίου που έτσι ελέγχει σε μεγάλο βαθμό τα τελικά προϊόντα μεταποίησης και συνολικά τις αλυσίδες αξίας που αφορούν στην κατασκευή μπαταριών λιθίου.

Υπάρχουν διαθέσιμες σήμερα πολλές, και ακόμη περισσότερες που εκτελούνται και θα άλλες που θα εκτελεστούν, έρευνες και μέλετες που όλες καταλήγουν σε ένα κοινό συμπέρασμα, ότι δηλαδή η ζήτηση των ΟΠΥ μπαταρίας θα τείνει διαρκώς αυξανόμενη και ότι η αξία τους στην αγορά θα εκτοξεύεται σε διαστημικές πτήσεις και επίπεδα. Συγκεκριμένα,   

·        Η παραγωγική παρουσία του χαλκού εξακολουθεί να εμφανίζεται ελλειματική κατά 31% περίπου σε σχέση με τη ζήτηση που υπάρχει σήμερα.  Στο πρώτο εξάμηνο του 2017 καταγράφηκε έλλειμμα 75.000 τόνων που συνδέεται τόσο με την περιορισμένη μεταλλευτική παραγωγή όσο και την αδυναμία έγκαιρου εντοπισμού  νέων αποθεμάτων. Η τιμή του χαλκού στο 2017 αυξήθηκε κατά 27%  με φανερές τις τάσεις για περαιτέρω ανοδική πορεία κυρίως λόγω της σχέσης του με την βιομηχανία μπαταριών και ηλελτρικών αυτοκινήτων που το 2030 θα χρειαστούν 50 φορές περισσότερο χαλκό (Σχ. 1). Συνεπώς δημιουργείται μεσοπρόθεσμα η ανάγκη εντατικότερης κοιτασματολογικής έρευνας χαλκού κάτι που θα πρέπει να ενδιαφέρει και την Ελλάδα.

·     Η τιμή αγοράς του νικελίου μέσα στο 2017 αυξήθηκε κατά 23%. Παρά την έντονη ζήτηση από καινοτόμες τεχνολογίες μπαταριών, η βασική του χρήση παραμένει ο ανοξείδωτος χάλυβας. Ωστόσο, απαιτείται συνεχής επένδυση στην κοιτασματολογική έρευνα για τον εντοπισμό νέων  μεταλλευμάτων και διατήρηση της εξορυκτικής παραγωγής σε υψηλά επίπεδα. Οι τεχνολογικές τάσεις προς καλύτερες αναλογίες νικελίου-μαγγανίου-κοβαλτίου σε νέες γενιές μπαταριών αναμένεται να αυξήσουν  ακόμη την ζήτηση και κατανάλωση νικελίου με απότελεσμα το 2030 η βιομηχανία ηλεκτρικών αυτοκινήτων να χρειαστεί 69 φορές περισσότερο νικέλιο (Σχ. 1). Ένας από τους σημαντικότερους κοιτασματολογικούς τύπους νικελίου που υπάρχουν στην Ευρώπη είναι και τα λατεριτικά  μεταλλεύματα της χώρας μας, με δυναμικό ενδιαφέρον και στην οικονομική παρουσία κοβαλτίου (Σχ. 5).

Σχ. 5: Στις περισσότερες περιπτώσεις οι κρίσιμες ορυκτές πρώτες ύλες, συμπεριλαμβανομένων αυτών των μπαταριών, βρίσκονται σε δευτερογενείς συγκεντρώσεις που περιέχονται σε όλους τους βασικούς κοιτασματολογικούς τύπους της Ευρώπης.

·       Η κατανάλωση λιθίου αναμένεται να αυξηθεί τριπλάσια κατά την επόμενη δεκαετία στους τομείς των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και ηλεκτροκίνησης. Η τιμή του στο 2017 αυξήθηκε κατά 36%, ενώ προβλέπεται ότι το 2030 λόγω των αναγκών της βιομηχανίας ηλεκτρικών αυτοκινήτων θα χρειαστεί 46 φορές περισσότερο λίθιο. Η διαρκώς ανερχόμενη ζήτηση του έχει σαν αποτέλεσμα πολλές μεταλλευτικές εταιρίες λιθίου να εξετάζουν την δυνατότητα να παράγουν μπαταρίες οι ίδιες (Σχ.6).

Σχ. 6: Η στενή σχέση εξάρτησης της βιομηχανίας ματαριών λιθίου με την ευρεία διάθεση των αποθεμάτων που απαιτούνται έχει σαν αποτέλεσμα πολλές μεταλλευτικές εταιρίες να σχεδιάζουν οι ίδιες να γίνουν παραγωγοί μπαταριών.

·    Η διαδικασία μεταλλευτικής παραγωγής κοβαλτίου παραμένει προβληματική, συχνά παράνομη, δεν ακολουθεί ηθικές αρχές και αξίες υπεύθυνης εξόρυξης, αλλά και σεβασμού ανθρωπίνων δικαιώμάτων αφού σε μεγάλο βαθμό εξακολουθεί να παραμένει κυρίαρχα στον έλεγχο των κοιτασμάτων της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό (Σχ.7). Κάποιες αξιόλογες και επιφανείς επιχειρηματικές προσπάθειες εξόρυξης και νέα έργα στην Αυστραλία και Καναδά αποτελούν θετική εξέλιξη αλλά δεν φαίνεται να λύνουν άμεσα τις τρέχουσες ανάγκες. Μέσα στο 2017 η τιμή του κοβαλτίου παρουσίασε αστρονομική άνοδο αυξανόμενη κατά 114%, ενώ προβλέπεται ότι το 2030 η βιομηχανία ηλεκτρικών αυτοκινήτων θα χρειαστεί 31 φορές περισσότερο κοβάλτιο, που για τις ανάγκες της Ευρώπης ανέρχεται σε περίπου ακόμη 70.000 τόνους μετάλλου κοβαλτίου (Σχ. 1). 

Σχ. 7: Το Κονγκό είναι η κυρίαρχος παραγωγός χώρα κοβαλτίου στον κόσμο, με ελλειπή όμως τήρηση της ηθικής τάξης σε σχέση κυρίως με την παρουσία παιδικής εργασίας.    

·     Οι τιμές του γραφίτη και βαναδίου αυξήθηκαν αντίστοιχα με 32% και 74% μέσα στο 2017. Για πράδειγμα το 2030 η βιομηχανία ηλεκτρικών αυτοκινήτων να χρειαστεί 69 φορές περισσότερο γραφίτη (Σχ. 1).

Είναι φανερό  πως τρέχουσες βιομηχανικές τάσεις, ιδιαίτερα οι καθαρές τεχνολογίες και οι τεχνολογίες μείωσης του άνθρακα, παρεμβαίνουν «ανατρεπτικά» στους παραδοσιακούς τομείς της μεταλλευτικής παραγωγής, με χαρακτηριστικό το παράδειγμα της δυναμικής αξιοποίησης ορισμένων νέων κρίσιμων ΟΠΥ σε καινοτόμες βιομηχανικές εφαρμογές, όπως είναι οι χρήσεις στην κατασκευή μπαταριών λιθίου που συνδέονται άμεσα με την αλυσίδα αξίας των ηλεκτρικών αυτοκινήτων και της ηλεκτροκίνησης γενικότερα.  Η γεωλογία της Ευρώπης παρουσιάζει ιδιαίτερα έντονο κοιτασματολογικό ενδιαφέρον με δυναμικά αποθέματα (Σχ. 8, 9 & 10) που μπορούν να στηρίξουν και να καλύψουν σε μεγάλο βαθμό τις ανάγκες της ευρωπαϊκής βιομηχανίας μπαταριών και ηλεκτρικών αυτοκινήτων. Απαιτείται βέβαια στην κατεύθυνση αυτή εντατικότερη και πιο αποτελεσματική κοιτασματολογική έρευνα, καθώς και διοικητικές παρεμβάσεις και διαδικασίες για ταχύτερη αδειοδότηση εξόρυξης και παραγωγικής εκμετάλλευσης των συγκεκριμένων ΟΠΥ. 

Σχ. 8: Η Ευρώπη διαθέτει τις κοιτασματολογικές προϋποθέσεις να καλύψει τις ανάγκες που έχει για ορυκτές πρώτες ύλες λιθίου από δικές της πηγές.

Σχ.9: Τα ευρωπαϊκά κοιτάσματα μπορούν να συμβάλλουν σημαντικά στην εξόρυξη και την παραγωγή κοβαλτίου από ενδοευρωπαϊκές πηγές.

Σχ. 10: Η προοπτική μεταλλευτικής αξιοποίησης ορυκτών πρώτων υλών μπαταριών λιθίου από υποθαλάσσιες κοιτασματολογικές αποθέσεις. 

Βιβλογραφία

https://ec.europa.eu/jrc/en/publication/eur-scientific-and-technical-research-reports/cobalt-demand-supply-balances-transition-electric-mobility

http://iapgeoethics.blogspot.com/2019/01/circular-economy-is-about-resource.html

https://ec.europa.eu/growth/sectors/raw-materials/specific-interest/critical_en

https://publications.europa.eu/en/publication-detail/-/publication/117c8d9b-e3d3-11e8-b690-01aa75ed71a1

http://www.frame.lneg.pt/

http://geoera.eu/projects/mindesea2/

Alves Dias P., Blagoeva D., Pavel C., Arvanitidis N., 2018: Cobalt: demand-supply balances in the transition to electric mobility. JRC Science for Policy Report, European Commission.