Δημόσιο συμφέρον σημαίνει ολοκληρωμένη κεφαλοποίηση της πλουτοπαραγωγικής αξίας

Η πρόσφατη ειδησεογραφία σχετικά με την προοπτική συμβιβαστικής προσέγγισης των εμπλεκόμενων πλευρών στο θέμα της μεταλλευτικής επένδυσης στην Β.Α. Χαλκιδική κυκλοφόρησε ευρύτερα σε αρκετά διεθνή έντυπα και ηλεκτρονικά ΜΜΕ.

Δήλωσε λοιπόν ο αρμόδιος έλληνας υπουργός ότι,
«συμβιβασμός είναι να αντιλαμβάνονται όλα τα εμπλεκόμενα μέρη, δηλαδή η τοπική κοινωνία, η εταιρεία και η πολιτική ηγεσία του υπουργείου ότι όλοι πρέπει να βάλουν νερό στο κρασί μας. Ο συμβιβασμός όμως αυτός για να προκύψει πρέπει να έχει μέσα του το στοιχείο μιας πραγματικής διάθεσης και από τις δύο πλευρές. Κυρίως η μία πλευρά πρέπει να αναγνωρίζει στην άλλη ότι κάνει ένα βήμα πίσω. Σε αυτό το υπουργείο μπορεί να συνδράμει αλλά σε καμία περίπτωση δεν θα βάλουμε νερό στο κρασί μας γύρω από τις αρχές αντιμετώπισης αυτής της επένδυσης».
Ακόμη είπε ότι είμαστε,
«υπέρ της νομιμότητας, του δημόσιου συμφέροντος και της προστασίας του περιβάλλοντος, παρότι υπάρχουν και πολιτικά ζητήματα»,

Από την άλλη πλευρά η επενδύτρια εταιρία δήλωσε ότι,
«θέλουμε και επιδιώκουμε να δημιουργήσουμε και να αναπτύξουμε εποικοδομιτική σχέση με το υπουργείο προς όφελος όλων των ενδιαφερομένων».

Διαβάζοντας λοιπόν τις δηλώσεις των δύο πλευρών το πρώτο ερώτημα που τίθεται και η αρχική απορία που δημιουργείται είναι αν τελικά η κατάληξη θα είναι η δυνητική αλλοίωση του αρχικού/υφιστάμενου επενδυτικού σχεδίου και έργου, με κίνδυνο να γίνει «μισή δουλειά», κάτι που ίσως βολέυει τόσο στο σημερινό πολιτικό σκηνικό, όσο και στο επιχειρηματικό σκέλος με την εταιρία να βλέπει την ευκαιρία να ανακάμψει, να θέλει να κερδίσει το χαμένο οικονομικό έδαφος και τελικά να παραμείνει «ζωντανή» στο συγκεκριμένο επενδυτικό παιχνίδι, με πιο συντηρητικούς, αλλά σίγουρα αφαλείς κερδοσκοπικούς όρους.

Έχει αναφερθεί και στο παρελθόν (Αλυσίδα με συγκεριμένους κρίκους η μεταλλευτική παραγωγή/http://greenminerals.blogspot.se/2015/12/blog-post_30.html και Μεταλλουργία χωρίς "Σκουριές" δεν γίνεται/http://greenminerals.blogspot.se/2016/01/blog-post.html) ότι η αναπτυξιακή βιωσιμότητα και η συνολική αξία της συγκεκριμένης επένδυσης συνδέεται και συναρτάται με την ολοκληρωμένη μεταλλευτική και μεταλλουργική αξιοποίηση και των τριών "επί του παρόντος" κοιτασμάτων της περιοχής. Των δύο βασικών (μολύβδου-ψευδαργύρου) και πολύτιμων (χρυσού-αργύρου) μετάλλων στην Ολυμπιάδα και το Στρατώνι, και του ενός χαλκού-χρυσού στις Σκουριές. Η πρόσθετη σε κάθε περίπτωση αξία προκύπτει από την καθετοποιημένη παραγωγική λειτουργία που μέσα από την συνεχή κοιτασματολογική έρευνα, την εξορυκτική δραστηριότα, τον εμπλουτισμό και την μεταλλουργία οδηγεί σε συμπυκνώματα σφαλερίτη και γαληνίτη, και μεταλλικά προϊόντα χαλκού και χρυσού. Οποιαδήποτε απόκλιση από το συγκεκριμένο μοντέλο εκμετάλλευσης αφαιρεί ένα μεγάλο μέρος από την περιεχόμενη μεταλλευτική αξία του βεβαιωμένου πλουτοπαραγωγικού δυναμικού και λειτουργεί σε βάρος του δημόσιου συμφέροντος, των προσδοκιών του ελληνικού λαού, της δημιουργίας πρόσθετων θέσεων απασχόλησης και της ευρύτερης κοινωνικό-οικονομικής σταθερότητας.

Η παραγωγική αξιοιποίηση του ορυκτού πλούτου είναι αναπτυξική επιλογή στη βάση "κατ'αρχήν", επιστημονικών, παραγωγικών και οικονομικών δεδομένων. Η όποια πολιτική προσέγγιση θα πρέπει να έχει εθνικά χαρακτηριστικά και να στοχεύει στο συμφέρον όλων των πολιτών στο σύνολο της χώρας. Σε τοπική ή περιφερειακή κλίμακα η όποια πολιτική θεώρηση θα πρέπει να αφορά το σύνολο της εκεί κοινωνίας και όχι μόνο συγκεριμένα επιλεγμένες ομάδες κατοίκων και μη.

Να κάνουμε την δημιουργία και την αλήθεια πρωταγωνιστές

Δεν πάει να λέγεται η Αλφα ή Βήτα εταιρία, ή όπως αλλιώς θέλει να ονομάζεται. Δεν πάει να πρόκειται για την τάδε ή την άλλη επένδυση. Το πρόβλημα  και η λύση του είναι η Παραγωγική Οικονομία. Δεν υπάρχει πιο εύκολη εξίσωση. Γιατί έτσι μπορείς να πληρώνεις τα χρέη σου με λεφτά που βγάζεις ο ίδιος. Γιατί έτσι είναι βιώσιμες οι οικονομίες και επιβιώνουν οι κοινωνίες των ανεπτυγμένων χωρών. Πληρώνουν  δηλαδή τα  χρέη που έχουν με δικά τους λεφτά. Ή αν θέλετε η ισχυρή παραγωγική οικονομία που δημιουργούν τους δίνει την δυνατότητα να παίρνουν χαμηλότοκα δάνεια για να ξεπληρώνουν τα προηγούμενα υψηλότοκα που πήραν. Για να γίνουν όμως όλα αυτά πρέπει να έισαι πρόθυμος και ικανός να αξιοποιήσεις τα πλουτοπαραγωγικά σου πλεονεκτήματα με το όφελος προσανατολισμένο στους πολίτες  και τους νέους ανθρώπους, με σταθερές θέσεις εργασίας και δυναμική υποστήριξη του κοινωνικού κράτους.

Στην περίπτωση λοιπόν παραγωγικής αξιοποίησης των μεταλλευμάτων στην Ολυμπιάδα, το Στρατώνι και τις Σκουριές, τα πράγματα είναι γνωστά  και χιλιοειπωμένα.

·        Βεβαιωμένα και δυναμικά αποθέματα πολυμεταλλικών κοιτασμάτων ψευδαργύρου-μολύβδου- αργύρου- χρυσού και χαλκού-χρυσού, που σε κάθε άλλο μέρος του πλανήτη θα βρισκόντουσαν ήδη σε πλήρη παραγωγική ετοιμότητα και υλοποίηση.

·        Χιλάδες επιστήμονες, μεταλλωρύχοι και ελεύθεροι επαγγελματίες που εργάζονται , απασχολούνται και αμείβονται με σχετικά υψηλά εισοδήματα, με διασφαλισμένη και συστηματική φορολογική προσφορά για  πολλά χρόνια μπροστά.

·        Ένα κράτος που εισπράττει πολλαπλά οικονομικά και άλλα οφέλη, με προοπτική δημιουργίας ευρύτερων  αναπτυξιακών προϋποθέσεων  στη υπηρεσία πάντοτε του δημόσιου συμφερόντος και κοινωφελούς εργασίας.

·        Περιβαλλοντικά δεδομένα διαχειρίσιμα και συγκεκριμένα ελεγχόμενα σε αντικειμενικά και επιστημονικά τεκμηριωμένες βάσεις, σε πλήρη διάσταση και αντίθεση στα μυθοπλαστικά σενάρια που σκαρφίζονται κάποιοι για δικούς τους προσωπικούς  ή άλλους λόγους. Γιατί τα περί οικολογικών καταστροφών από το μετάλλευμα των Σκουριών ανήκει στη σφαίρα της επιστημονικής φαντασίας ή επιννοείται απλά από, κατά τα φαινόμενα, «σκουριασμένες» αντιλήψεις. 

Και βέβαια το βασικό ερώτημα που πολλοί θέτουν είναι, που πάει τελικά αυτή η χώρα. Πως θα καταφέρει να λύσει τα προβλήματα της και να αλλάξει τη σημερινή κατάσταση.  Ποιοι είναι αυτοί και με ποιο δικάιωμα καθορίζουν το μέλλον της πλειοψηφίας του ελληνικού λαού. Ποιοι παίρνουν τις αποφάσεις και ποιοι θα έπρεπε πραγματικά να τις παίρνουν.  Γιατί καταλήγουν στη χώρα μας πρότυπα να είναι αυτοί που προτείνουν την καταστροφή και όχι αυτοί που επιλέγουν τη δημιουργία. Να επικρατούν δηλαδή οι καταστροφικές και όχι οι δημιουργικές δυνάμεις.  

Είναι εμφανές ότι στην Ελλάδα το πρόβλημα ήταν και είναι μάλλον περισσότερο κοινωνικό και λιγότερο πολιτικό. Γιατί η όποτε η πολιτική προσπάθησε να δώσει τη μάχη με τις συντεχνίες, τα οικονομικά συμφέροντα και το συστημικό καταστημένο, την έχασε. Ακόμη και στις περιπτώσεις απλών και σχετικά ανώδυνων μεταρρυθμίσεων. Λέει λοιπόν η σημερινή διακυβέρνηση ότι όλοι πρέπει να πρέπει να φορολογούνται. Γιατί αυτή η τόσο απλή και αυτονόητη διαπίστωση οδηγεί ακόμη και σήμερα σε έντονες και μετωπικές  αντιπαραθέσεις?  Γιατί την  ίδια στιγμή να μην ανήκουν όλοι οι έλληνες σε ένα σφαλιστικό ταμείο, όπως με μεγάλη επιτυχία και κυρίως κοινωνική δικαιοσύνη γίνεται αλλού.  Και ενώ συμβαίνουν όλα αυτά, υπάρχουν από την άλλη πλευρά όλοι αυτοί που, αυτή τη φορά, με την ανοχή και παθητική στάση της πολιτικής, εκμεταλλεύονται τις περιστασεις και δεν χάνουν την ευκαιρία να  ξεσηκώνουν και να παραπλανούν ανυπαψίαστους πολίτες,  πολύ συχνά κόντρα στα πραγματικά τους συμφέροντα. Και σε αυτό λοιπόν  πεδίο θα πρέπει η πολιτική  αντιπαράθεση να είναι απόλυτη και αποφασιστική. Γιατί εδώ κρίνεται το μέλλον και η προοπτική της χώρας. Επιλέγουμε δηλαδή την Ελλάδα της ακινησίας και της καταστροφής, ή αυτή της ελπίδας και της δημιουργίας?  Θέλουμε πραγματικά να φτιάξουμε μια χώρα όπου η αλήθεια δεν γίνεται ψέμα και το ψέμα αλήθεια?

Η λύση τότε είναι μία και ο δρόμος  μονόδρομος, και είναι σίγουρα να κάνουμε  την δημιουργία και την αλήθεια πρωταγωνιστές.    

Η κοινωνική αξία της (γεω)επιστήμης

Βασικός προορισμός της επιστημονικής γνώσης και των εφαρμογών της είναι να υπηρετεί το κοινωνικό σύνολο και τον άνθρωπο. Να δημιουργεί θέσεις εργασίας, να προσφέρει οικονομική σταθερότητα, να προστατεύει το φυσικό περιβάλλον, να διασφαλίζει βιώσιμη και δυναμική αναπτυξιακή προοπτική και γενικά να βελτιώνει διαρκώς την ποιότητα ζωής. Βέβαια σε μια εποχή με πολλές, μεγάλες και συχνά μεταβαλλόμενες προκλήσεις, και την παρουσία πολυσύνθετων προβλημάτων, με διαπλεκόμενο περιεχόμενο και δυσδιάκριτες λύσεις, απαιτούνται συνδυασμός βαθιάς γνώσης, ευρείας επιστημονικής αντίληψης  και υψηλής εξειδίκευσης. Χρειάζονται παράλληλα σεβασμός σε αρχές, δεοντολογικό ήθος, επαγγελματικός πολιτισμός και προσήλωση στο θεματικό απόλυτο και την επιστημονική μοναδικότητα. Να αγνοούνται και να παραμερίζονται τα συντεχνιακά συμφέροντα, και οι αλλαζονικές και ατέρμονες εγωκεντρικές αντιπαραθέσεις. Να γεφυρώνονται και να συνεργάζονται επιστημονικές γνώσεις και δυνάμεις για να προστίθεται περισσότερη και μεγαλύτερη κοινωνική αξία στο αποτέλεσμα. Να διατηρούνται οι όποιοι ιστορικοί δεσμοί, αν και η σχέση τους με το παρελθόν είναι και παραμένει μάλλον παθητική, αλλά να υπηρετείται πάντοτε η δυναμική του παρόντος και η προοπτική του μέλλοντος.

Αν πάρει κάποιος σαν παράδειγμα την περίπτωση του μεγάλου αριθμού ειδικοτήτων που εντάσσονται στις γεωεπιστήμες, είναι χαρακτηριστικό το γεγονός συνέργειας και του ρόλου των γνώσεων τους ανάλογα με το φυσικό αντικείμενο, τους επιδιωκόμενους στόχους και τις εκάστοτε κοινωνικές ανάγκες και απαιτήσεις που καλούνται να αντιμετωπίσουν. Έτσι λοιπόν,

-        Κοιτασματολόγοι, ορυκτολόγοι,  γεωφυσικοί, οικονομικοί γεωλόγοι, μηχανικοί μεταλλείων, τεχνολόγοι εμπλουτιστές, μεταλλουργοί, χημικοί μηχανικοί εγγυώνται την βιώσιμη αξιοποίηση του ορυκτού πλούτου με βέλτιστες πρακτικές εκμετάλλευσης.

-        Γεωχημικοί, υδρογεωλόγοι «γεφυρώνουν» τις γνώσεις τους με αυτές των περιβαντολλόγων, εδαφολόγων, δασολόγων και άλλων γεωτεχνικών για την ορθολογική διαχείριση, προστασία και αποκατάσταση του περιβάλλοντος. 

-     Τεκτονικοί γεωλόγοι, τεχνικοί γεωλόγοι συνεργάζονται με σεισμολόγους και πολιτικούς μηχανικούς για την θωράκιση απέναντι σε κάθε σχετική απειλή και κίνδυνο, αλλά και στην κατασκευαστική ασφάλεια των κτιριακών υποδομών και δικτύων.

Είναι φανερό ότι η σημερινή κοινωνία, με την ευρεία εκπαίδευση και  την εξειδικευμένη γνώση που επιλέγει να δημιουργεί και να παρέχει, είναι σε θέση να πορεύεται δυναμικά και αποτελεσματικά προς το αύριο, με όρους και συνθήκες που διασφαλίζουν την ευημερία των πολιτών.  Όλα αυτά βέβαια είναι εφικτά όταν στηρίζονται στην επαγγελματική  προσήλωση και την επιστημονική γνώση, χωρίς περιορισμούς, αγκυλώσεις και προαπαιτούμενα. Κάτι φυσικά που δεν συμβαίνει πάντοτε αφού υπάρχουν και  αυτοί που συχνά θέτουν άλλες προτεραιότητες, στη βάση κυρίως πολιτικών σκοπιμοτήτων και προσωπικών συμφερόντων. Γιατί όλα θα ήταν πολύ διαφορετικά αν τελικά οι άνθρωποι, όλοι μας δηλαδή κάναμε μόνο και πάντοτε αυτό που γνωρίζουμε καλά.

Γεωλογία και άνθρωπος προσπερνούν το παρελθόν, δημιουργούν το παρόν και κερδίζουν μαζί το μέλλον

Είμαστε πολλοί περισσότεροι αυτοί (υπάρχουμε και ας μην φαινόμαστε) που πιστεύουμε ότι η παραγωγική αξιοποίηση του ορυκτού πλούτου αποτελεί κυρίαρχη αναπτυξιακή ευκαιρία και δυνατότητα για την Ελλάδα. Μια θέση, ένας ισχυρισμός που άναφέρονται και στηρίζονται κυρίως στην επιστημονική γνώση, τεκμηρίωση και πίστη, και οδηγούν στην «ιδεολογική» πεποίθηση ότι ένας από τους βασικούς αναπτυξιακούς πυλώνες της χώρας μας είναι «μεταλλευτικός». Μαζί με δυναμικό και βιώσιμο αποθεματικά κεφάλαιο αποτελούν αδιαπραγματεύτα βασικές αξίες που εδώ και δεκαετίες παρεμβαίνουν ανοικτά σε δημόσιες διαβουλέυσεις, ανεξάρτητα από εκάστοτε κυβερνητικά σχήματα και εμπλεκόμενες εταιρίες. Μοναδικός οδηγός και βάση το αναπτυξιακό μέλλον και δημόσιο  συμφέρον της χώρας, μέσα από τα συγκριτικά πλεονεκτήματα που διαθέτει. Απέναντι σε αυτή τη διαχρονική, ανεπηρέαστη, καθαρή, ξάστερη, απρόσκοπτη και αντικειμενική προσέγγιση βρίσκουν, εδώ και μερικά χρόνια, χώρο και περιθώρια διείσδυσης αντιφατικές αντιλήψεις και πρακτικές, που συχνά διαφοροποιούνται σε σχέση με τις ιδεοληπτικές  και πολιτικές εξελίξεις που ισχύουν κάθε φορά.  Η ατζέντα καθορίζεται από το τι επιδιώκουν αυτοί που τη γράφουν. Ανάλογα με τις συγκεκριμένες και συχνά ειδικές καταστάσεις που σε κάθε περίπτωση προασπίζονται, ψάχνουν να βρουν το κατάλληλο κινδυνολογικό ή ακόμη καταστροφικό σενάριο για να κλείσουν τα  μεταλλεία και να σταματήσουν, μια και για πάντα, τη μεταλλευτική δραστηριότητα. Έτσι λοιπόν τη μια πρόκειται για οικολογική καταστροφή, την άλλη για την χαμηλή τιμή αγοράς των μεταλλείων και την παράλλη για την παρουσία εκμεταλλεύσιμου ουρανίου που, «άκουσον άκουσον», αποτελεί στην ουσία το πραγματικό ενδιαφέρον για την οικονομικότητα του μεταλλεύματος. Τελευταία αμφισβητείται η πιλοτική δοκιμή της επιλεγμένης μεταλλουργικής τεχνολογίας επειδή δεν έγινε στην Ελλάδα, ενώ παράλληλα αναζητείται απεγνωσμένα η κυάνωση και επαναφέρεται στην επικαιρότητα το γνωστό θέμα της σεισμικότητας στην περιοχή. Το μεταλλοφόρο ρήγμα Στρατωνίου-Βαρβάρας, «ταλαιπωρείται» με διάφορους χαρακτηρισμούς, και η θέση του μεταφέρεται ανάλογα με το πως βολεύει στην κάθε σεναριακή ερμηνεία και άποψη. Και βέβαια η αόριστη και κάπως τυχαία γεωγραφική, γεωλογική και ονομαστική αναφορά των ρηγμάτων Στρατωνίου-Βαρβάρας, Ιερισσού ή/και Γοματίου δημιουργεί σύγχυση σε ότι αφορά στη χωροταξική τους σχέση με τα σχεδιαζόμενα φράγματα και άλλες εγκαταστάσεις, γεγονός που προκαλεί και προσφέρει ανοικτό πεδίο για τυχόν δημοσιογραφική κα άλλη εκμετάλλευση.

Η ΕΠΙτροπή ΤΗρησης περιβαλλοντικών όΡΩν (ΕΠΙΤΗΡΩ), στα περίπου πέντε χρόνια λειτουργίας της, κατέθεσε μέσα από τις εκθέσεις της συγκεκριμένα συμπεράσματα και προτάσεις για όλα τα παραπάνω θέματα. Τα αποτελέσματα γνωστοποιήθηκαν σε όλες τις αρμόδιες υπηρεσιακές βαθμίδες δημόσιας διοίκησης, αλλά και ευρύτερα, και παρουσιάστηκαν ανοικτά σε κοινές διαβουλεύσεις και συζητήσεις με τις τοπικές κοινωνίες και τους πολίτες της περιοχής. Γεωλογικά (έμφαση σε τεκτονικά, τεχνικογεωλογικά, λιθογεωχημικά), κοιτασματολογικά κα περιβαλλοντικά (όλοι οι φυσικοί αποδέκτες) δεδομένα, καθώς και στοιχεία για τα επιφανειακά και υπόγεια έργα, βρίσκονται τα περισσότερα στις σελίδες των εκθέσεων της ΕΠΙΤΗΡΩ. Και είναι γεγονός ότι ρήγματα «εν μέσω» και στον περίγυρο των μεταλλευτικών έργων συνδέονται ιστορικά με τη σεισμική δραστηριότητα της περιοχής. Και βλέποντας κάπως το θέμα από την αντικειμενική αλλά και φιλοσοφική του πλευρά, θα μπορούσε κάποιος να αναρωτηθεί, τι σημαίνει τελικά αυτό? Μήπως ότι στη σεισμογενή και σεισμόπληκτη Ελλάδα θα σταματήσουμε να υπάρχουμε ή να δημιουργούμε?  Ή μήπως θα έπρεπε σε άλλα ποιο σεισμοπαθή τμήματα της χώρας να αδειάσουμε τις πόλεις, να κλείσουμε τα εργοστάσια, να μην κτίζουμε σχολεία και νοσοκομεία, να σταματήσουμε δηλαδή με άλλα λόγια να ζούμε? Όχι βέβαια. ‘Αλλωστε σπουδαίες μεγαλουπόλεις στον πλανήτη, όπως Λος Άντζελες και Σαν Φραντζίσκο στην Καλιφόρνια, αστικά κέντρα στην Ιαπωνία και αλλού, παραμένουν απόλυτα «ζωντανές» και μεγαλουργούν παρά την συνύπαρξη τους με μεγαλύτερης κλίμακας σεισμικότητα. Δεν είναι της στιγμής, ούτε είναι αυτό το κατάλληλοτερο μέσο για να κάνει κάποιος λεπτομερέστερη επιστημονική ανάλυση, για τους τύπους και τα χαρακτηριστικά των ρηγμάτων, τη σχέση τους με το γεωλογικό χρόνο και τη μεταλλογενετική εξέλιξη, καθώς επίσης και την επίδραση και επιπτώσεις που μπορούν να έχουν στη μεταλλευτική δραστηριότητα του πολυγώνου Ολυμπιάδας, Στρατωνίου, Βαρβάρας, Σκουριών. Σε κάθε περίπτωση υπάρχουν αρκετά πορίσματα από διάφορες ερευνητικές μελέτες που έχουν εκπονηθεί, και με τον ένα ή τον άλλο τρόπο απαντούν σε αρκετά από τα παραπάνω ερωτήματα.

Η παρουσία ρηγμάτων σε συγκεκριμένα γεωλογικά περιβάλλοντα δημιουργεί συχνά ευνοϊκές μεταλλογενετικές συνθήκες με αποτέλεσμα τον σχηματισμό πολλών και πλούσιων κοιτασμάτων. Μεταλλευτικά μεγέθη και δυναμικά αποθέματα που οι κοινωνίες επιλέγουν να αξιοποιούν πριν και πάνω από όποιες άλλες λειτουργικές προτεραιότητες και περιορισμούς. Σπουδάια λοιπόν μεταλλεία χρυσού έχουν διαχρονική παρουσία στη νότια Καλιφόρνια (Briggs Mine, Mesquite Mine, Castle Mountain Mine, και κάπως ανατολικότερα στη Nevada). Τα μεγαλύτερα κοιτάσματα χαλκού στο κόσμο, μαζί με τα μεταλλεία και τις εγκαταστάσεις τους λειτουργούν παραγωγικά στη ιδαίτερα σεισμοπαθή οροσειρά των Άνδεων (Escondida, Collahuasi, El Teenient). Στις σεισμικά επικύνδινη Ινδονησία αναπτύσσεται επίσης έντονη και σημαντική μεταλλευτική δραστηριότητα με τα σπουδαία μεταλλεία χρυσού, Grasberg Gold Mine, και χαλκού, Tembagapura, σε πλήρη παραγωγική ανάπτυξη.

  

Το θέμα λοιπόν και το πρόβλημα δεν βρίσκεται έτσι απλά και μόνο στις συχνά και πολύ εύκολα προβεβλημένες καταστροφικές συνέπειες από την γειτνίαση ενεργών ρηγμάτων με την μεταλλευτική δραστηριότητα. Σημαντικό και βασικό ζητούμενο είναι όλες οι υποδομές, και οι κτιριακές και άλλες εγκαταστάσεις να κατασκευάζονται με προδιαγραφές που σε κάθε περίπτωση απαιτούνται από τον ελληνικό αντισεισμικό κανονισμό.  Να υπάρξει δηλαδή η μέγιστη δυνατή προστασία και θωράκιση από  ενδεχόμενο σεισμικό  κίνδυνο. Ο έλεγχος θα πρέπει να επικεντρώνεται στη τήρηση των κανόνων και τεχνικών προδιαγραφών που ισχύουν για το σχεδιασμό αντισεισμικών κατασκευών και όχι απλά στην παρατήρηση και το υποθετικό σενάριο κάποιου καταστροφικού κινδύνου. Γιατί τελικά ο κόσμος δεν μπορεί παρά να συνεχίζει να εξελίσσεται και να δημιουργεί για να μπορεί ζει και να υπάρχει.

Αλουμίνιο, Νικέλιο, Μαγγάνιο, Μόλυβδος, Ψευδάργυρος, Λευκόλιθος, Μπεντονίτης, Περλίτης, Χαλαζίας, μάρμαρα και άλλα ορυκτά και πετρώματα. Η Ελλάδα επιλέγει διαχρονικά να εκμεταλλεύεται τον ορυκτό της πλούτο. Και αν ο χρυσός και ο χαλκός δεν είναι σήμερα, θα είναι σίγουρα αύριο ή μεθαύριο. Γιατί σε καμία χώρα δεν ταιριάζει να αρνείται την αναπτυξιακή αξιοποίηση του παραγωγικού πλούτου που διαθέτει. Αυτή άλλωστε η πρόσθετη αξία που προκύπτει αποτελεί δυναμική παρακαταθήκη και το συγκριτικό της πλεονέκτημα.

Γεωλογία και άνθρωπος, χέρι-χέρι, προσπερνούν αλλά μαθαίνουν από το παρελθόν, αντιμετωπίζουν, σχεδιάζουν και δημιουργούν το παρόν, και παραμερίζουν κάθε δυσκολία για να κερδίσουν το μέλλον. 

Μεταλλευτική ανάπτυξη με ελληνική διαπίστευση

Στην ουσία, το επίκαιρο στις μέρες μας θέμα της μεταλλευτικής επένδυσης στη Χαλκιδική δεν έχει τον προβληματικό χαρακτήρα που γενικά παρουσιάζεται. Δεν πρόκειται δηλαδή απλά για μια ιδεατή αντιπαράθεση μεταξύ κάποιων κυβερνητικών στελεχών που μάχονται για το δημόσιο συμφέρον, και μιας πολυεθνικής επιχείρησης που νοιάζεται αποκλειστικά για το κέρδος. Στην πραγματικότητα αφορά σε κάτι μεγαλύτερο και σημαντικότερο. Κάτι που αναφέρεται στην αναμέτρηση μεταξύ αναπτυξιακής προοπτικής, και της δυναμικής που αυτή συνεπάγεται (απασχόληση, θέσεις εργασίας, τεχνογνωσία, πολλαπλά οικονομικά και άλλα ωφέλη), και της αναπτυξιακής ακαμψίας και στασιμότητας. Να δεχτεί λοιπόν κανείς ότι η Ελλάδα, όπως κάθε άλλη «νοικοκυρεμένη» χώρα, έχει τη δική της στρατηγική και σχέδιο αναπτυξιακής προόδου, ένας από τους πυλώνες της οποίας είναι και η αξιοποίηση του ορυκτού πλούτου. Η πολιτική διοίκηση, δηλαδή η κυβέρνηση, όπως πολύ σωστά έχει εξαγγείλει, δρομολογεί την προσέλκυση επενδυτών, προφανώς από το εξωτερικό, που θα ενδιαφέρονταν να μετατρέψουν εκμεταλλεύσιμες ορυκτές πρώτες ύλες σε παραγωγικά εισοδήματα, φορολογικές εισπράξεις και εταιρικό κέρδος. Αυτό δηλαδή που με μια λέξη αποκαλούμε ΑΝΑΠΤΥΞΗ, που έχει σαν βασικό κινητήριο μοχλό την παραγωγική οικονομία. Είναι δε σίγουρο ότι όλοι οι ενδιαφερόμενοι επενδυτές θα προέρχονται από τον ιδιωτικό χώρο και θα στοχεύουν στο κέρδος, είτε μέσα από την πραγματική οικονομία, είτε με διάφορα χρηματιστηριακά τερτίπια. Κάτι δηλαδή απόλυτα συμβατό με το οικονομικό περιβάλλον που κινείται σήμερα η χώρα, και την αγορά στην οποία απευθύνεται. Κανένα λοιπόν πρόβλημα εδώ. Το πρόβλημα δημιουργείται όταν το κράτος αδυνατεί να αναλάβει και να παίξει τον επιτελικό και συντονιστικό ρόλο που του αναλογεί, και «αντ’αυτού» επιλέγει να συμπεριφέρεται με επιφυλακτικότητα απέναντι σε κάθε επενδυτική πρωτοβουλία που συνδέεται με την ιδιωτική επιχειρηματικότητα. Αλλά ακόμη και αν η αναπτυξιακή διάσταση είχε αυτά τα χαρακτηριστικά, θα μπορούσε σε κάποιο βαθμό να είναι αποδεκτή σαν αποτέλεσμα μιας διαφορετικής πολιτικής και οικονομικής αντίληψης. Είναι όμως προφανές ότι τίποτε από όλα αυτά δεν συμβαίνει αλλά ούτε φαίνεται να ισχύει. Στην συγκεκριμένη περίπτωση η σύγχυση και η αποσπασματική πρακτική που παρατηρούνται στη χώρα μας είναι έκδηλες σε κάθε απόφαση που παίρνεται. Φαίνεται μάλλον πιο πιθανό ότι στη βάση των αποφάσεων αυτών βρίσκεται η παρατεταμένη προσήλωση σε πολιτικές δεσμεύσεις και σε ορισμένες ιδεοληπτικές καταβολές που τις συνοδεύουν. Και όσο αυτές λειτουργούν σε αντιπολιτευτικές και προεκλογικές περιόδους οι όποιες επιπτώσεις είναι «χαμηλού κόστους». Όταν όμως η επιμονή και αγκυλώσεις στις δεσμεύσεις αυτές επηρεάζουν και εγκλωβίζουν την πολιτική στρατηγική τότε οι σχετικές με το συγκεκριμένο θέμα αποφάσεις βάζουν σε περιπέτειες το αναπτυξιακό παρόν και μέλλον της χώρας. Η λογική και ορθολογιστική λοιπόν επιλογή της διακυβέρνησης στην περίπτωση αυτή θα έπρεπε να είναι η μεταλλευτική επένδυση. Γιατί αυτή είναι η "πλευρά| της ανάπτυξης που με αγωνία αναζητά και χρειάζεται η χώρα. Και μάλιστα σε μια στιγμή, που ανεξάρτητα από την προέλευση και τη φυσιογνωμία της όποιας εταιρίας, αυτό που προκύπτει όλη αυτή την περίοδο σαν αναμφισβήτητο γεγονός, είναι ότι, ότι μελετήθηκε και στη συνέχεια εγκρίθηκε ήταν αποκλειστικά έργο και αποτέλεσμα ελλήνων εργαζομένων, τεχνικών και επιστημόνων. Αυτή η σημαντική διαπίστωση θα έπρεπε σε κάθε περίπτωση να είναι πυξίδα και οδηγός για τις όποιες επιλογές και αποφάσεις. Είναι εδώ που η σωστή κρίση γίνεται δυναμική ανταπόκριση και πρόσθετη αναπτυξιακή αξία.

Μεταλλουργία χωρίς "Σκουριές" δεν γίνεται

Έρχονται την περίοδο αυτή στο φως της δημοσιότητας διάφορα υποθετικά σενάρια σχετικά με την προοπτική της μεταλλευτικής δραστηριότητας στη Χαλκιδική και την προοπτική του επενδυτικού έργου χωρίς να αιτιολογούν επαρκώς τις εξελίξεις ούτε να μπαίνουν στην ουσία του θέματος. Στηρίζονταi κυρίως σε ενδείξεις και γενικά στερούνται τεκμηρίωσης και πειστικών επιχειρημάτων.

Η συζήτηση λοιπόν γίνεται για μια επένδυση με στόχο την παραγωγική αξιοποίηση πολυμεταλλικών κοιτασμάτων στη ΒΑ Χαλκιδική με βασική προϋπόθεση αναπτυξιακής βιωσιμότητας τη μεταλλουργία χαλκού και χρυσού. Μέχρι στιγμής η επένδυση παραμένει σε επίπεδο λειτουργικής συντήρησης και εκσυγχρονισμού των σχετικών υποδομών, ενώ η πορεία προς τη μεταλλουργία, την πραγματική παραγωγή και το άλμα αναπτυξιακής σταθερότητας να βρίσκονται όχι απλά στο ψυγείο αλλά στην κατάψυξη.

Τα κοιτάσματα στην ΒΑ Χαλκιδική είναι αξιόλογα και σημαντικά με την πολυμεταλλικότητα χαλκού, χρυσού, αργύρου, ψευδαργύρου και μολύβδου να αποτελούν την συγκριτική τους υπεροχή και οικονομική βάση. Ενδεχόμενη απουσία της μεταλλουργίας και της καθετοποιημένης αξιοποίησης τους αφαιρούν και μειώνουν σε μεγάλο βαθμό την οικονομική προοπτική τους. Σε μια τέτοια περίπτωση το παραγωγικό αποτέλεσμα θα είναι οριακά βιώσιμο, και συχνά και εύκολα μεταβαλλόμενο. Με την παρουσία της μεταλλουργίας το έργο θωρακίζεται οικονομικά, περνάει σε άλλο επίπεδο μεταλλευτικής παραγωγής και αποκτά χαρακτηριστικά παγκόσμιας ανταγωνιστικότητας και εμβέλειας. Αυτό αλλάζει το μέγεθος και την αντοχή της επένδυσης, και σημαίνει πρόθετα ωφέλη για τον έλληνα πολίτη, μαζί με σταθερότητα στην απασχόληση και την δημιουργία νέων θέσεων εργασίας. Η μεταλλουργία όμως χρυσού, συμπεριλαμβανομένων και των κοιτασμάτων Ολυμπιάδας, είναι δυνατή μόνο παρουσία χαλκούχου μεταλλεύματος. Δεν μπορεί δηλαδή να υπάρξει στην περίπτωση αυτή χωρίς την εκμετάλλευση του χαλκούχου κοιτάσματος των Σκουριών. Σε πλήρη μεταλλουργική παραγωγική ανάπτυξη το έργο δεν πρόκειται να έχει σοβαρά προβλήματα από τις όποιες αναταράξεις στις τιμές του χρυσού ή άλλων μετάλλων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η σουηδική Boliden, που σε μια δύσκολη ομολογουμένως μεταλλευτική χρονιά πέρυση βγήκε γενικά "ζωντανή", τόσο λόγω της πολυμεταλλικότητας των κοιτασμάτων της, αλλά κυρίως βάση των μεταλλουργικών της προϊόντων. Σε μια εποχή εύθραυστης παρουσίας του χρυσού η πιο ισορροπημένη συμπεριφορά του χαλκού και ψευδαργύρου μπορούν να σώσουν την παρτίδα. Με άλλα λόγια βλέποντας τα πράγματα από την επιχειρηματική πλευρά, όσο το θέμα της μεταλλουργίας και των Σκουριών καθυστερούν και παραμένουν στάσιμα ο Ελληνικός Χρυσός/Eldorado Gold και όποιος άλλος επενδυτής ήταν στη θέση τους θα βρίσκονταν "εν δυνάμει" σε καθεστώς έντονου προβληματισμού, λήψης ενδιάμεσων μέτρων και ενδεχόμενα σκέψεις και σχέδια αποχώρησης. Όλα αυτά τα σενάρια και υποθέσεις δημιουργούν βαριά ατμόσφαιρα που πλήττει για άλλη μια φορά την εργασιακή ηρεμία και καταλήγει να επηρεάζει αρνητικά την καθημερινότητα των κατοίκων της περιοχής.

Και βέβαια ότι και να λένε οι διάφοροι σχετικοί και άσχετοι, μόνο η αρμόδια πολιτική διοίκηση μπορεί να βάλει τέλος στα σενάρια και στις όποιες ανησυχίες και αβεβαιότητα αυτά προκαλούν. Η κυβέρνηση λοιπόν είναι ο μοναδικός και απόλυτα υπεύθυνος συνομιλητής και αποφασιστικός ρυθμιστής σε ότι αφορά στη τύχη της επένδυσης, προς τη μια ή την κατεύθυνση.

 

 

Αλυσίδα με συγκεριμένους κρίκους η μεταλλευτική παραγωγή

Η αξιοποίηση του ορυκτού πλούτου μπορεί να είναι εκμεταλλεύσιμη και βιώσιμη παραγωγικά όταν λειτουργεί καθετοποιημένα, καινοτομεί τεχνολογικά και καλύπτει όλο το φάσμα της μεταλλευτικής αλυσίδας, από την κοιτασματολογική έρευνα και την εξόρυξη μέχρι την μεταλλουργία, τα τελικά προϊόντα και την περιβαλλοντική διαχείριση και αποκατάσταση.  Σε επίπεδο χώρας αυτό σημαίνει ότι υπάρχει εθνική στρατηγική και σχέδιο, αλλά και πολιτική βούληση, έτσι ώστε όλοι οι επιμέρους συντελεστές που συμμετέχουν σε διάφορους τομείς της παραγωγικής αλυσίδας να είναι παρόντες αδειοδοτικά και έτοιμοι τεχνολογικά να συνεργαστούν  και να συμβάλλουν στην ολοκληρωμένη υλοποίηση της. Τότε μόνο εισπράττεται η συνολική μεταλλευτική αξία, δημιουργείται πρόσθετο τεχνογνωσιακό κεφάλαιο, θωρακίζεται η βιωσιμότητα της δρατηριότητας και αυξάνεται έτσι η ανθεκτικότητα της απέναντι στις όποιες οικονομικές και κοινωνικές αναταράξεις. Με άλλα λόγια τα προβλήματα καταλήγουν να βρίσκονται πιο κοντά στις λύσεις τους. Μια εξέλιξη ιδιαίτερα θετική, αφού όπως προκύπτει τα τελευταία χρόνια, η μεταλλευτική βιομηχανία βρίσκεται συχνά πολύ πιο μπροστά από άλλους βιομηχανικούς κλάδους σε ότι αφορά στην διαρκή αναζήτηση  και εφαρμογή βέλτιστων τεχνικών παραγωγής.  

Χαρακτηριστικές περιπτώσεις στην κατεύθυνση αυτή αποτελούν οι μεταλλευτικές δραστηριότητες στην Σουηδία και Φινλανδία. Για παράδειγμα οι σουηδικές μεταλλευτικές εταιρίες (LKAB, Boliden, Lundin Mining) λειτουργούν τόσο εξορυκτικά όσο και μεταλλουργικά, σε περισσότερα από ένα μεταλλεία και μεταλλουργικές μονάδες παραγωγής μετάλλων σιδήρου, χαλκού, ψευδαργύρου, μολύβδου, νικελίου, χρυσού και αργύρου. Η συνεχής προσπάθεια και επιδίωξη για καινοτόμες τεχνολογικές βελτιώσεις και νέες τεχνικές και μεθοδολογίες διατηρούν σε ύψηλη παραγωγική ετοιμότητα και ποιότητα μεγάλο αριθμό επιχειρήσεων που παρέχουν υπηρεσίες και υποδομές μηχανολογικής/μηχανικής υποστήριξης. Η ευρύτερη αυτή λειτουργική διασύνδεση, ενισχύει και διασφαλίζει  την βιωσιμότητα της μεταλλευτικής δραστηριότητας συνολικά, περιλαμβάνοντας εκτός από τις μεταλλευτικές επιχειρήσεις, και άλλους βιομηχανικούς συντελεστές του κλάδου, ορισμένοι από τους οποίους, όπως Atlas Copco, Sandvik, ABB, Metso, Outotec, είναι πρωτοπόροι στον κόσμο. Στη βάση αυτή η συνεχής αναζήτηση βέλτιστων τεχνικών έχει σήμερα σαν αποτέλεσμα συνεργασίες με την Volvo για αυτοκινούμενα χωρίς οδηγούς φορτηγά και την Ericsson για νέα 5G συστήματα με εφαρμογές στην μεταλλευτική παραγωγή. Το καλά όπως φαίνεται δομημένο αυτό πλαίσιο,σε συνδυασμό με συνετές επιχειρηματικές κινήσεις και συντεταγμένη πολιτική και δοιηκητική παρουσία από το κράτος είχε σαν αποτέλεσμα η Boliden, σε μια δύσκολη ομολογουμένως μεταλλευτική χρονιά όπως ήταν το 2015, να παρουσιάζει αύξηση της μετοχικής της αξίας κατά 20% ενώ την ίδια περίοδο η αντίστοιχη αξία μετοχών μεγαλύτερων εταιριών του κλάδου παρουσιάζει σημαντική πτώση με τον λεγόμενο παγκόσμιο μεταλλευτικό δείκτη να πέφτει κατά 40%. Είναι φανερό πως η συγκροτημένη και δομημένη οργάνωση με την παρουσία της  έρευνας, των μεταλλείων, της μεταλλουργίας, της περιβαλλοντικής διαχείρισης, και την ευρύτερη συμβολή και σύμπραξη εργολαβικών συντελεστών στο εσωτερικό αλλά και περιφερειακά της παραγωγής, μειώνουν τις ανεξέλεγκτες λειτουργικές επιπτώσεις και τους κινδύνους που συνεπάγονται. Μερική κάθετη ή οριζόντια οργανωτική απουσία μπορεί να λειτουργήσει σαν αδύνατος κρίκος της μεταλλευτικής παρααγωγικής αλυσίδας.

Και βέβαια στη βάση όλων των παραπάνω βρίσκονται η αντικειμενική πολιτική ανάλυση και ανταπόκριση, και η ευρύτερη ενημέρωση, γνώση και αντίληψη της κοινωνίας για την αναπτυξιακή σημασία, αλλά και τις πολλές χρήσεις και προϊόντα ορυκτών και μετάλλων που καλύπτουν σταθερά  πλήθος καθημερινών αναγκών.